Mehmet Âkif’in Hayatı Gençliğe Neleri Öğütler?

Okuyanlar hatırlar, iki yıl önce yazdığım Âkif’i Gençlerimize Nasıl Anlatmalıyız? başlıklı yazımın giriş cümlesi şöyledir: “Mehmet Âkif’in yetişmesi, gençlere bir örnek olarak anlatılmaya lâyıktır.” sözünün İstiklal Marşı şairimiz, merhum Mehmet Âkif için söylenen sözler içinde önemli bir yeri vardır.

İbrahim Alaeddin Gövsa ve pek çok önemli şahsiyet tarafından “gençlere bir örnek olarak anlatılmaya layık” görülen Âkif’in (1873-1936) hayatı gençliğe, gençlerimize ve bizlere neleri öğütler? İşte onlardan bazıları:

Psikolojik olarak sağlam ve güçlü ol, mücadeleyi elden bırakma! Malumdur, Mülkiye Mektebi’nin yüksek kısmına başladığında “Hem babam, hem hocamdı.” diye bahsettiği sevgili babasını kaybeder; kısa süre sonra evleri yanar. Çocukluktan gençliğe henüz adım atan Âkif, olanlardan elbette etkilenmiştir. Ama o, “Hayat mücadeleden ibarettir.” anlayışına sahiptir ve psikolojik sağlamlığı sayesinde acıların çocuğu olmaz. Hayatı boyunca karşılaştığı zorlukların bir şekilde üstesinden gelir.

Sorumluluk bilincine sahip ol! Ailesinin geçimini sağlama sorumluluğu sebebiyle Mülkiye Mektebi’nden ayrılarak “istihdam garantili eğitim verilen” Baytar Mektebi’ne gider. Çünkü mezunları hemen işe başlatılacaktır. Genç Âkif’in bakması gereken annesi ve bir kız kardeşi bulunmaktadır.

Oku! “Okuyan insan düşünür. Düşünen insan yorumlar. Yorumlayabilen insanın buluş gücü artar, sorun çözme becerisi gelişir. Buluş gücü artıp sorun çözme becerisi gelişen insan hayatta başarılı olur.” Âkif’in hayatından çıkarılabilecek önemli derslerden birisi de onun okuma alışkanlığıdır. Tanzimat Edebiyatı dâhil, döneminin ve önceki dönemlerin şairlerini, yazarlarını okumakla kalmamış; Fransız, Fars ve Arap edebiyatlarına ait klasikleri de okumuştur. Okuyarak düşünce dünyasını zenginleştirmiş, dil ve üslubunu kuvvetlendirmiş, söyleyiş gücünü artırmıştır.

Yabancı dil öğren! Mehmet Âkif, sadece ana dilini iyi düzeyde öğrenmekle kalmayıp Arapça, Farsça ve Fransızca da öğrenmiş; üstelik bu dillerde yazılan pek çok klasiği orijinalinden okumuştur. Arapçadan tercümeleri vardır. Kur’an’a anlamıyla vakıf bir hafızdır. Sözlüğe, kaleme, kâğıda ihtiyaç duymaksızın Fransızcadan simultane (anında) çevriler yapar.

Yeteneğini keşfet ve geliştir! Asıl mesleği ve memuriyeti baytarlık (veterinerlik) olan Âkif, edebi yeteneğini keşfedip sürekli geliştirmiştir. Dönemin Maarif Vekili Hamdullah Suphi’ye “İstiklal Marşı’nı ancak Âkif yazabilir.” dedirtecek seviyede bir şair olmuştur. Çıkardığı dergiler, yazıları, şiirleri, Safahat’ı, edebi manada yaptığı çalışmaları ortadadır. Ciddi engeli bulunmuyorsa her ferdin bir yeteneği vardır. Önemli olan bu yeteneğin keşfedilip geliştirilmesidir. Bunu keşfedecek olanlar aile, okul veya kişinin kendisidir.

Kendini yetiştir! İnsan; zanaat, sanat, spor, el ve mesleki becerilerini keşfedip geliştirerek kendini yetiştirmelidir. Mehmet Âkif, keşfettiği veya keşfettirilen edebi yeteneğini “okuyarak, gözlemleyerek, yaşayarak, yazarak” kendini yetiştirmiştir. Gençlerimiz de hangi memuriyeti ve mesleği seçerlerse seçsinler, kendilerini yetiştirebilme becerisine sahip olmalıdırlar.

Tabiatı (doğayı) sev, spor ve sanatla ilgilen! İnsanı psikolojik olarak rahatlatacak, gönül huzuru ve beden sağlığına vesile olacak, hayata bağlayacak bazı alışkanlıklar ve beceriler de kazanılması gerekir. Mehmet Âkif de sık sık yürüyüşlere çıkıp tabiatla baş başa kalır; güreş, koşu, yüzme gibi sporlarla meşgul olup ney çalardı.

Güzel ahlak sahibi ol! Güzel ahlak, insanlığının farkında olan her insanın olmazsa olmazı olmalıdır. Özellikle de bir Müslümanın. Çünkü “İslam, güzel ahlaktır.” ve Âkif, bunun bilincindedir. Bu şuurla inancının gereklerini yerine getirir. Dürüsttür. Yalan söylemez. Argo kullanmaz. Dedikodu yapmaz. Özü sözü birdir. Verdiği sözü tutar. Samimi, vefalı, alçak gönüllüdür ve daha pek çok erdeme sahiptir.

Dünyalıklara değer verme! Boğazda yalı, adalarda konak sahibi olabilirdi. Lakin bir evi bile olmadı. Lüks ve konfor içinde yaşamadı. Rahat iş, iyi maaş, makam, mal mülk, lüks arabalar, konforlu evler, envaiçeşit menfaatler peşinde koşmakla geçip giden ömürlerimizi sorgulamamız gerek.

Malumdur ki 20 Aralık, Âkif’in doğumunun 152; 27 Aralık ise vefatının 89. Yıldönümüdür ve bu hafta “20-27 Aralık, Mehmet Akif Ersoy’u Anma Haftası” olarak değerlendirilmektedir. İşte o anma haftasında, hatta fırsat buldukça “dedikoduyu, dedi-demişi, önyargıları” bir tarafa bırakıp onun hayatının örnek yönlerini gençlerimizle paylaşalım.

Elli yıl önce okuduğum “Mehmet Âkif, hayatı müddetince tütün mamulü kullanmamıştır.” cümlesinden ilham alıp hayatımda sigaraya yer vermedim. Keşke diğer örnek özelliklerini de anlatan birisi, okuyabileceğim başka yazılar veya kitaplar olsaydı…