Geçen hafta ilkokul 1., 2., 3. Ve 4. Sınıfları ziyaret ederek Ramazan ayı ve oruç ile ilgili sohbetler yaptık. Ramazan’ın anlamı, oruç tutmak; Orucun bizde neleri değiştirdiği, neleri güzelleştirdiği, irade ne demek ve irade terbiyesi ile ilgili soru cevap yaptık. Fikir alışverişi ile güzel söyleşiler gerçekleştirdik. Bu görüşmelerde çocuklarımızın verdiği güzel cevapları kısaca paylaşmak isterim.
Sorular: Ramazan ne demek? Oruç tutmak ne demektir, niçin tutulur? Oruçta neler yapmamalıyız, nelerden kaçınmalıyız?
1.Sınıfların verdiği cevaplar:
“Oruç tutmak, yemek yememek, bir şey içmemek, abur cubur yememek”
“Abur cubur yememeliyiz”
“Kötü sözler söylersek orucumuz bozulur”
“Yalan söylememeliyiz”
“Oruç tutarsak midemiz temizlenir”
“Fakir ve evsizlerin nasıl aç kaldığını anlamak için oruç tutuyoruz”
2. Sınıfların verdiği cevaplar:
“Ramazan, oruç tutmak ve sevap işlemek”
“Kötü söz söylememek”
“Oruç tutarak sevaba gireceğiz, kötü hareketler yapmayacağız”
“Ramazan ayı, Kuran ayı”
“Ramazan’da tek oruç tutarak sevaba girmiyoruz kendimizi kötü davranışlardan uzaklaştırarak, dilimizi kötü sözlerden koruyarak da sevaba girmiş oluyoruz”
“Ramazan, namaz kılmak, kuran okumaktır”
“Filistin’i de unutmamalıyız”
3. Sınıfların verdiği cevaplar:
“Oruç deyince yoksul insanlar, yemek yiyemeyen insanlar aklımıza geliyor”
“Oruç, yemek içmek bırakılırken, hakaret kürür gibi sözlerin de söylenmemesidir”
4. Sınıfların verdiği cevaplar:
“Empati kurmak için oruç tutuyoruz”
“Allah rızası için tutarız”
“Fakirleri anlamak için tutarız”
“İbadet için tutarız”
“Nefsimizi sınamak için tutulur”
“Oruçta arkadaşımızı incitmemeye dikkat edilmelidir”
“Şükretmemiz gerektiğini anlamak için”
Sorular: İrade ne demek, terbiye olmak ne demek, oruçla terbiye kazanmak nasıl olabilir?
1.Sınıfların verdiği cevaplar:
“Beklemek”
“Sabretmek, kendimizi tutmak”
“İyiliklerin biriktirilmesi”
“Yemek yememeye sabretmek”
“Su içmeyip ezanı bekliyoruz”
“Ağzımızdan kötü söz çıkmamasına sabretmeliyiz, kendimizi tutmalıyız”
2. Sınıfların verdiği cevaplar:
“İrade, sabırlı olmak”
“Küfür falan etmemek demek”
“Güzel hareketler yapmak, ağzımızı kötü sözlerden korumak”,
“Terbiye olmak, nazil olmak”
“Kibar olmak”
“Kötü alışkanlıkları olmamak”
“Kaba davranmamak”
İnsan kendisini nasıl terbiye eder sorusuna:
“Keşke bunu yapmasaydım, der”
“Kötü söz söylememek için kendimizi tutarak”
“İyi geçinmek ve kavga etmeyerek”
“Güzel davranışları alışkanlık yaparak”
“Başkaları hakkında güzel duygular olması”
“Yalan söylemeyerek”,
3. Sınıfların verdiği Cevaplar:
“İrade, dayanma kuvveti, gücüdür”
“İrade sabırdır”
“Oruç tutarken sinirimize, öfkemize hakim olmaktır”
Oruç ile neleri kazanırız sorusuna:
“Şükretmeyi öğreniriz”
“Her işimizi Besmeleyle yapmaya alışırız”
“İbadet yapmak ödev yapmak gibi alışkanlık haline gelmiş olur”
“Başkalarına bağırmamaya alışırız”
“Sabırlı olmamızı sağlar”
“Bazı şeylerin ne kadar önemli olduğunu mesela suyun, yemeğin ne kadar önemli olduğunu anlayıp israf etmemizi sağlar”
“Yiyeceklerimizi daha tasarruflu kullanırız”
“Yemek seçmemeyi öğreniriz”
“Yemeğin ve paylaşmanın kıymetini anlarız”
“Ramazan’da alıştığı güzel davranışları sürdürmeye devam etmeyi kazanırız”
4. Sınıfların verdiği cevaplar:
“Oruç bizi nefsimizi sınayarak terbiye eder”
“Empati kurarak terbiye eder”
“Oruçta sabırlı olarak terbiye olunur”
“Ağzını kötü sözden koruyarak”
“Harçlığımı ihtiyacı olan birine vererek”
Dört farklı sınıf şubesi ile yapılan görüşmelerden çıkardığım sonuç şu ki; evlatlarımız yaratılış fıtratları üzere manevi duygularını muhafaza etmekteler. İlgi ile sohbete katıldılar. 1.Sınıflar çoğu sorulara her ne kadar somut düşünce ile cevap verseler de “su içmeyip ezanı bekliyoruz, ağzımızdan kötü söz çıkmaması için kendimizi tutuyoruz” diyerek çocukça ama tam da anlamını açıklar nitelikte iradenin tarifini yapabilmekteler. Her bir yaş grubu orucun aslında sadece yemek içmek olmadığının güzel hasletler kazanmamıza vesile olduğunun çok güzel farkındalar. Yetişkinler olarak çocukların orucun mahiyetini anlamadığını düşünmemizin bu sohbetlerin ve verdikleri cevapların etkisi ile yanlış bir kanı olduğunu söyleyebilirim. Onların da bana sordukları sorular vardı. “Sahura kalkamazsak da oruç tutabilir miyiz”, “Bir oruç kaç sevap eder” gibi soruların yanı sıra sordukları bir soru üzerinde düşünmemizi gerekir sanıyorum. “Orucumuzu birine sattığımızda o oruç gene de bizim oluyor mu” sorusu çocuklarımıza oruç tutmayı teşvik amaçlı “oruç tut bana sat” şeklinde ki önerinin çocuklara cazip geldiği düşüncemizi sorgulamamız gerekir sanıyorum. Anladığım kadarı ile çocuk kalbinde o kıymetli orucu vermeye pek de kıyamıyor. “Sat” yerine “bu tuttuğun oruca bir hediye karşılığında ben de ortak olayım” denilebilir belki.
Her birine ayrı ayrı teşekkür ettiğim çocuklarımızın maneviyatlarıyla ilgili sohbetleri çok sevdiğine ilgilerinden ve yine böyle sohbetler yapmak istedikleri söylemelerinden kanaat getirdim. Yeni gelen nesil manevi duyguları güçlü bir nesil inşallah.
Kendi ifadelerimle Oruç ve İrade;
Oruç nefsi dizginlemeye niyet, nefisle bir antlaşma. Bir ay boyunca ona meydan okuma. Onun hoşuna giden her şeyden beri durma. Öncelikle ağızdan girenlere ağzı kapatma, yiyip içmekten kendini men etme. Peki çıkan sözlere da kapalı mı ağızlarımız. Gıybet, kötü söz, yalan en büyükleri olmak üzere birçok kötü haslet bırakılabiliyor mu oruçla birlikte.
İrade İslam Ansiklopedisi’nde: “İstemek” anlamındaki revd kökünden türeyen irâde “Allah’ın emirleri, hükümleri ve fiillerinde hür olduğunu bildiren sıfat” diye tanımlanır. Oruç ile helal çerçevesinde rutin olarak yapılan eylemlerin bir süreliğine yapılmaması irade ile gerçekleşir. Bir yudum suyu dahi içmemeye irade gösterme ancak Allah’ın emrine uymayı nefsine kabul ettirenlerin göstereceği bir üstünlüktür. Nefsini zapt ederek gösterdiği dirayetle kalbinde merhamet, şefkat duyguları filizlenerek diğer canlılara karşı daha lütufkar olmayı adet edinir. Oruç tutarak sadece nefse değil bedenin uzuvları da terbiye edilir. Gözü, eli, dili, kulağı hasılı tüm uzuvları aklıyla bir olup terbiyeye yönelerek kötü olan her bir fiilden uzak durur. En nihayetinde de kalbini muhafaza ederek her türlü suizandan, hasetten korunarak temizlenir. Yani güzel insan olma yolunda ilerler.
Güzel ve verimli bir sohbet oldu. Çocuklarımıızın manevî değerleri hakkında sohbet edip bilgi alış verişi yapmaları faydalı oldu. Emeğinize sağlık