Âkif’in Vefatı Gazetelerde Nasıl Yer Aldı?

İstiklal Marşı şairimiz Mehmet Âkif, bilindiği üzere on yıl kadar yaşadığı Mısır’dan 17 Haziran 1936’da rahatsızlığı ilerlemiş vaziyette İstanbul’a dönmüş; yaklaşık altı ay, on gün sonra 27 Aralık 1936 akşamı, saat 19.45 civarında Mısır Apartmanında kaldığı dairede vefat etmiştir.

Ertesi gün bazı gazetelerde Âkif’in vefatı duyurulmuş; takip eden gün ve günlerde cenazenin kaldırılmasıyla ilgili haberler, Âkif hakkında yazılar yayınlanmıştır.

Gazetelerde yer alan haberlere göre, mütevazı ve sessiz şairin vefat ve cenaze merasiminde milletin, özellikle gençliğin, sessiz kalmadığı anlaşılmaktadır.

28 Kânunuevvel, Birincikânun, İlkkânun (1945’te çıkarılan yasayla Aralık) 1936 Pazartesi günkü gazetelerde Mehmet Âkif’in vefatı şu başlıklarla duyurulmuştur:

Cumhuriyet gazetesi, “Mehmed Akifi kaybettik / Büyük şair dün akşam vefat etti” başlığı ve “Merhumun son günlerde alınmış bir resmi” ifadesiyle hastanede çekilmiş bir fotoğrafını kullanarak ilk sayfasında duyurmuş. Haberin devamı dördüncü sayfada.

Akşam’ın ikinci sayfasında “Büyük bir kayıp / Şair Mehmed Akif dün akşam öldü” başlıklı habere yer verilmiş.

Tan, “İstiklâl Marşı Şairi Mehmet Akif dün öldü” başlığıyla resimli olarak ilk sayfada duyurmuş, haberi ise onuncu sayfada bulunuyor.  

Son Posta, “Acıklı bir kayıp / Büyük Şair Mehmet Âkif dün vefat etti / Safahatı yaratan ve İstiklâl marşını yazan Üstadın cenazesi Beyazıt camiinden kaldırılacak” başlığı ve hastanede çekilen bir resmiyle birlikte birinci sayfasında duyurmuş. Haberin devamı on birinci sayfada.

Salı günkü (29 Aralık) gazetelerde ise cenazenin kaldırılmasıyla ilgili haberler ve bazı yazılar bulunmaktadır.

Cumhuriyet’tin birinci sayfasında “Mehmet Akifin cenazesi merasimle kaldırıldı / Gençlik büyük şairin tabutunu eller üstünde taşıdı / Her sene Akif için ihtifal yapılacak, mezarı gençlik tarafından yaptırılacak” başlıkları altında, devamı sekizinci sayfada olan resimli bir haber yer alıyor. Üçüncü sayfada Mehmet Turhan Tan’ın “Kaybettiğimiz büyük adam / Ölüm Akifi aramızdan aldı götürdü fakat… Onun adı tarihte olduğu gibi yüreklerde de yaşayacaktır. Çünkü yazdığı marşla adı Türk istiklâline bağlı, yani ebedi kaldı” başlıklı uzun bir yazısı bulunuyor. Yazıda Mehmet Âkif’in ahlakı, edebi şahsiyeti ve eserleri üzerinde duruluyor. Kimin hazırladığı belirtilmeyen “Hem Nalına Hem Mıhına” adlı köşede ise “İstiklâl marşı şairinin ölümü üzerine” başlıklı bir yazı var. Gazetenin 30 Aralık tarihli baskısında bulunan “Hadiseler arasında” adlı bölümde Peyami Safa, “Bir hilâl uğruna Yarab ne güneşler batıyor!” mısraıyla sona eren “Mehmed Akif” başlıklı uzun bir yazı yazmış.

Akşam’ın beşinci sayfasında “Mehmed Akifin cenazesi / Her sene Mehmet Âkif günü yapılacak” başlığı ile cenazenin Beyazıt Camiinden kaldırılıp Edirnekapı Mezarlığına defnedilmesi sırasında yaşananlar aktarılıyor.

Tan, Âkif’in cenaze merasimini “İstiklâl Marşı Şairi Akifin cenazesi tezahüratla kaldırıldı” şeklinde duyurmuş, ayrıntılı haber onuncu sayfada. Altıncı sayfada damadı Ömer Rıza Doğrul’un “İstiklâl Marşı Şairi Akifin Son Günleri” başlıklı oldukça uzun bir yazısı bulunuyor.

Son Posta, “Akif gömüldü / Kara ve soğuğa rağmen tabutu Beyazıttan tâ Edirnekapıya kadar el üstünde taşındı / Büyük şairin mezarı başında gözyaşı dökenler onun ruhuna söyleyecekleri son söz olarak İstiklâl marşını seçtiler” ifadeleriyle cenazenin kaldırılmasını ve defin işlemlerini resimli olarak birinci sayfadan vermiş, haberin devamı on birinci sayfada. Gazetenin dokuzuncu sayfası tamamen Âkif’le ilgili yazı ve resimlerle Naci Sadullah’ın uzun yazısına ayrılmış.

Kurun gazetesi, vefat haberini “Mehmet Akif öldü / İstiklal marşı şairi yarın şehitliğe defnedilecek” başlığıyla birinci sayfada duyurup ikinci sayfada habere yer vermiş.

Bazı gazeteler ise vefat ve definle ilgili haberleri 29 Aralık’ta birlikte yayınlamışlar. “İstiklal Marşı şairi Mehmet Âkifi bugün toprağa verdik” başlığıyla haber yapıp yazının sonuna altı mısralık son şiirini ekleyen Haber; dördüncü sayfada “Şair Mehmed Akif dün akşam öldü ve gözyaşları arasında gömüldü” başlığıyla haber veren Ulus; dördüncü sayfasında “Büyük şair Mehmet Akifin cenazesi ihtifalle kaldırıldı” başlığıyla tek cümlelik bir haber yapan Ulusal Birlik bunlardandır.

İzmir’de çıkan gazetelerden Yeni Asır üçüncü sayfasında “Şair Mehmet Akif dostlarının gözyaşları arasında göçüp gitti”, Anadolu üçüncü sayfasında “Büyük şair Mehmed Akif öldü” başlıklarıyla Âkif’in vefatını haber yapmışlardır.

“Rahmetle anılmak, ebediyyet budur amma, / Sessiz yaşadım, kim beni, nereden bilecektir.” dese de sessizliği, sadeliği ve alçak gönüllülüğüyle ile ses getiren; vefatından sonra hafta ve gün olarak anılan ender şahsiyetlerden olan merhum İstiklal Marşı şairimizi doğumunun 151, vefatının 88. Yıldönümünde rahmet ve şükranla yâd ediyorum.

Mustafa USLU

Açıklama: Başlıklar gazetelerdeki hâliyle yazıya alıntılanmış, yazım ve noktalama bakımından herhangi bir düzeltme yapılmamıştır.