Bazı ifadeler imalarıyla birlikte anlaşıldığında manzaranın ne olduğuna ilişkin gayet açık ve anlamlı bir tablo sunabiliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başlığa çektiğim açıklaması da bunlardan birisi. Bakanın açıklaması içinde bulunduğumuz ekonomi-politik gerçekliğin vaziyetini ek bir açıklamaya gerek bırakmayacak şekilde önümüze koyuyor. Tablonun bir tarafında bu gerçeklik var. Bu zaten göstergelerden, istatistiklerden bildiğimiz bir şey. Bu açıklama ile durum yeniden teyit edilmiş oldu. Ancak açıklamanın görünür kıldığı çok daaha önemli başka bir şey var. “Çok şükür emeklinin maaşını ödüyoruz” dediğinizde sanırım “başka pek çok kalemde sıkıntı yaşamışken en azından emeklilerimizi önceliyoruz, onların mağduriyetine yol vermeyen bir titizlikle maaşlarını ödemeye çalışıyoruz” şeklinde bir açıklamada bulunmuyorsunuz. Diğer pek çok şeyi eski mantık, kurgu, işleyiş içinde yapmaya devam ederken aklınıza “çok şükür emeklilerimizin maaşlarını ödüyoruz” diyorsanız gerçekten de ödenmez bir durum ile karşılaşıldığında ilk görmezden gelinecek yerin neresi olduğunu göstermesi açısından ibretlik bir itirafta bulunuyorsunuz demektir. Nitekim bakanın açıklamasının devamında tasarruf edilecek kalemleri sıralarken bu hükmü nasıl pekiştirdiğini alenen görmek mümkün hale gelmişti. Malesef kamu yönetimimizde bu tarz ibretlik açıklamalara, itiraflara sık sık denk geliyoruz.
Bir konuşmanın olağan akışında yer verilen tesbit, eleştiri veya olumlayıcı ifadelerin aslında ne büyük itiraflar olduğu çoğunlukla anlaşılmıyor, görülmüyor. Eğitim bahsinde de bu tarz tarihi itirafların olduğunu söylemek gerekiyor. Sanırım bunun en önemlisi bugünkü bakan tarafından bir kaç yıl önce çok anlamlı bir toplantı esnasında yaptığı “Cumhuriyet’in başında bu yana milli eğitimde minimal değişiklikler dışında paradigmatik hiçbir değişiklik yapılmamıştır” tespitiydi. Toplantıya katılanların bu tarihi tespitten sonra tespite ilişkin etraflı bir sorgulamaya başlamaları, tespiti yapan kişiyi sorguya tabi tutmaları gerekirken coşkuyla alkışlamayı tercih ettiler. Geçenlerde basında yer alan milli eğitim bakanının çocuğunun özel okulda okuduğuna ilişkin haberi de esasında bizatihi olgusal gerçekliği itibariyle paylaştığım tarihi tespitler gibi önemli bir itiraf hükmünde. Benzer şekilde hükümet ve bakanlık bürokrasisisnin üst yönetiminin okul tercihleri dikkate alındığında Türkiye’deki eğitim-öğretimi haleleyen resmi anlatı ile fiili işleyiş arasındaki açmazda beliren sevimsiz gerçeklik görülecektir.
“Çok şükür emeklilerimizin maaşını ödüyoruz” ifadesi ile “çok şükür bakanlığımız marifetiyle çocuklarımıza eğitim-öğretim hizmeti sunuyoruz” ifadesi arasında konumlanış itibariyle bir farklılık bulunmamaktadır. Görmemiz ve yüzleşmemiz gereken şey tam da burada açığa çıkıyor. Mesele bakanın çocuğu için hangi okul tercihinde bulunuyor olması değil. Bu tercihi yapmasına yol veren yapısal duruma, sistematiğe, işleyişe odaklanmak, onu açığa çıkarabilmek. Çünkü meselenin kalbinin attığı yer burasıu. Emekliler nasıl fiilen hayatta tutunamaz hale getirilmişse bakanlığımız marifetiyle yürütülen eğitim-öğretim faaliyeti de hayatta karşılığı olmayan anlamsız bir angaryaya dönüşmüş durumdadır. Normalde maaşlarını alan, alabilen emekliler nasıl aldıkları maaşla içinde bulundukları yaşam döngüsünü insani bir seviyede çeviremiyorlarsa milyonlarca çocuğumuz da içine alındıkları bu eğitim-öğretim döngüsünden insani bir gelişim sergileyerek çıkamıyor. Bu apaçık gerçeği görmezden geldiğimizde konuşmaya can attığımız pek çok konu başlığının (örneğin Öğretmen Akademisi, müfredat vs. ) esasında bu apaçık gerçeği gölgemeye götüren manipülatif araçlar olduğunu da fark edemiyoruz haliyle. Evet “çok şükür emeklilerimizin maaşını ödüyoruz” ifadesi ilk çağrışımında anlaşıldığı üzere emeklileri düşünen, onların durumunu düzelten, talep ve beklentilerine karşılık veren bir açıklamadan ziyade kahredici gerçekliklerinin ironik bir kabullenişini veriyorsa eğitim bahsindeki vaziyetimiz de aynı işleyişin uzantısı olarak not edilmelidir.
Abdulbaki Değer
