Tıp bilimi son yıllarda beyin-bağırsak ilişkisine dair o kadar çok bulguya ulaştı ki; artık otoriteler bağırsak için “ikinci beyin” tabirini kullanmaktan çekinmiyorlar.
Aslında yakından bakıldığında beyin-bağırsak arasında muazzam bir paralellik olduğu görülür.
Haydi! Gelin beyin-bağırsak arasındaki bu paralellikler üzerinden eğitimde helal lokmanın önemini ele alalım.
Bağırsağın göz, burun, dudak, ağız, dil, bademcik, küçük dil gibi lokmayı denetleyen çok hassas yüzlerce ön kontrol mekanizmaları var.
Beynin de kan beyin bariyeri dediğimiz aşılması çok çok hassas süzgeçleri mevcut.
Bağırsak ve beyin temiz, sağlıklı, faydalı, doğal, helal lokma ve bilgi konularında muhteşem müfettişlerle donatılmış durumdalar.
Bağırsak hazmederek öncelikle beyin sonrasında vücudun her tarafına göndereceği gıdanın temiz, sağlıklı, faydalı, doğal ve helal olmasının yanında; elin incelemesini, gözün iyi gözlemlemesini, burnun derinlemesine koklamasını, ağızda iyi çiğnenmesini, bademciklerin son güvenliği yapmasını, mideye kolaydan zora teslimatı (önce su, sonra meyve, devamında tatlı, çorba ve ana yemek) yapılan gıdaların iyice parçalandıktan sonra kendisine teslim edilmesi istiyor.
Beyinde vahyin ışığında “bal arısı” insanların kâinat bahçesinden derleyerek ortaya koydukları eserleri üç okuyarak, sözün en güzelini 2 dinleyerek ve okuma ve dinlemelerinden sağladığı birikimi kendi kovanında işlemesi ile 1 yazarak elde edilen temiz bilgi istiyor.
Eğitim iki kanatla uçulan bir vadidir.
Bu iki kanat akıl ve kalptir.
Tabiatıyla ilk kanat vurma önceliği her zaman akla aittir.
Kur’an-ı Kerim’de 76 ayette bizzat akıl göreve davet edilerek bu öncelik vahyin kontrolündeki akla verilmiştir.
Kâinat kitabının nasıl okunacağının rehberliğini yapan vahiy (Kur’an-ı Kerim) ışığında hareket eden akıl ve kalbin en önemli yakıtı temiz ve helal lokmadır.
İnsanı mükemmel bir araba gibi düşünün.
O aracın performansında en önemli bileşen kaliteli bir yakıttır.
Arabanız ne kadar iyi olursa olsun yakıtınız iyi değilse yolda kalmanız kaçınılmazdır.
Helal lokma; insanın anne rahmine düşerken anne babanın damarlarında dolaşan kanın içeriği, üzerine bina edilen döllenen yumurtanın mahiyeti, en az iki yıl emzirilen anne sütünün kalitesi ve daha sonra bebeğin boğazından geçen her lokmanın temizliği ile alakalıdır.
Helal lokma eğitim ilişkisi kadim ve evrensel bir gerçektir.
Neslin emniyeti için Kartacalılar evlenecek çiftleri düğün tarihinin 40 gün öncesinden itibaren sağdıçları üzerinden alkolden uzakta tutarlardı.
Anne baba yanında eğitimciler de öğrencilerinin ana yakıtı lokmaları ile yakından ilgilenmelidir.
Beyne temiz ve faydalı bilgi yükleyebilmenin yolu, bağırsaklara doğal, temiz, işlenmiş gıdalardan uzak, faydalı ve helal gıda emanet etmekten geçiyor.
Bağırsakta sıkıntı varsa beyin tehlike altındadır.
“Ey insanlar! Yeryüzündeki helâl ve temiz şeylerden yiyin! (Pis ve haram olan şeyleri yiyip içmede) şeytanın izinden gitmeyin! Çünkü o sizin için apaçık bir düşmandır.” Bakara, 2/168
“Ey iman edenler! Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarından yiyiniz. Eğer sadece Allah’a kulluk ediyorsanız, O’na şükrediniz.” Bakara, 2/172.
“Kişinin dindarlığı, ekmeğinin helalliği nispetindedir.” Sözüyle bütün bu uzun yolculuğun en belirleyici bileşenine dikkat çeker.” Süfyân-ı Sevrî.
Hz. Mevlana’da “ekmek olmadan sofra bezenmez” sözüyle helal lokmanın etki ve önemine işaret ediyor.
Helal lokma için kazancımızı “hak etmemiz”, “alın teri” dökmemiz gerekiyor.
“En verimli yağmur, alın teridir” der Cenap Şahabettin.
Helal lokma, helal rızık temiz su gibidir. Temiz su nasıl geçtiği yer temizleyip pak ediyorsa, helal rızık ta girdiği bünyeyi maddi manevi kirlerden, pisliklerden temizler.
‘Esas kirlilik dışta değil içtedir’ demişti Hz. Şems.
Bu kadar beyin-bağırsak ilişkisine dair cümlelerimizi Anadolu İrfanı bir şiirle çözmüş aslında.
Biz de haddimizi biliyor, sözü burada keserek yazımızı o şiirle bitiriyoruz.
“Hazret-i Hızır selam göndermiş,
Oturduğu postu pak etsin deyu,
Muhammed kandilden(miraçtan) indi buyurdu
Yediği lokmayı hak etsin deyu.” (Âşık Budala, 18. Yüzyıl)
An Evaluation of “Halal Sustenance” in Education through the Lens of the Gut-Brain Axis
In recent years, medical science has uncovered so much evidence regarding the brain-gut connection that authorities no longer hesitate to refer to the gut as the “second brain.”
In fact, a closer look reveals a remarkable parallel between the brain and the gut.
Let us, then, examine the importance of *halal* (permissible/wholesome) sustenance in education through the lens of these parallels between the brain and the gut.
The gut possesses hundreds of highly sensitive preliminary control mechanisms—such as the eyes, nose, lips, mouth, tongue, tonsils, and uvula—that inspect the food we consume.
The brain, too, is equipped with highly sensitive filters—known as the blood-brain barrier—that strictly regulate what can pass through.
Both the gut and the brain are equipped with magnificent “inspectors” to monitor the purity, healthiness, nutritional value, naturalness, and *halal* status of the food and information we take in.
Beyond ensuring that the nutrients—which are digested and subsequently distributed to the brain and the rest of the body—are clean, healthy, beneficial, natural, and *halal*, the gut also demands a specific process: it requires that food be thoroughly examined by the hands, closely observed by the eyes, deeply smelled by the nose, well-chewed in the mouth, and subjected to a final security check by the tonsils; it insists that the food be fully broken down before being delivered to the stomach in a specific sequence (starting with water, followed by fruit, then dessert, soup, and finally the main course).
It seeks a pure form of knowledge—akin to that of the honeybee—attained by gathering insights from the garden of the universe: reading the works produced by humanity, listening to the finest of words, and processing the accumulated wisdom within one’s own inner sanctuary.
Education is a valley traversed on two wings.
These two wings are the intellect and the heart.
Naturally, the priority of the first stroke always belongs to the intellect.
In the Holy Quran, the intellect is explicitly called upon to act in seventy-six verses, thereby granting this priority to an intellect guided by divine revelation.
For the intellect and heart—operating in the light of revelation (the Holy Quran), which serves as a guide for reading the book of the universe—the most vital fuel is pure and lawful sustenance.
Think of a human being as a perfect vehicle.
The most crucial component for that vehicle’s performance is high-quality fuel.
No matter how excellent your car may be, if the fuel is poor, breaking down on the road is inevitable.
The concept of “halal sustenance” (food obtained and consumed in a religiously lawful manner) encompasses the composition of the blood flowing through the parents’ veins at the moment of conception, the nature of the fertilized embryo formed from it, the quality of the breast milk consumed for at least two years, and the purity of every morsel that subsequently passes down the baby’s throat.
The link between halal sustenance and upbringing is an ancient and universal truth.
To safeguard the well-being of future generations, the Carthaginians ensured that couples preparing for marriage—with the help of their groomsmen—abstained from alcohol for the forty days leading up to the wedding.
Just as parents do, educators must also pay close attention to the food—the primary fuel—that their students consume.
The path to uploading clean and beneficial knowledge into the brain lies in entrusting the gut with natural, clean, and beneficial halal food, free from processed ingredients.
If the gut is in distress, the brain is at risk.
“O mankind! Eat from the lawful and wholesome things on the earth! Do not follow in the footsteps of Satan (by consuming things that are impure and forbidden)! For he is a clear enemy to you.” (Al-Baqarah, 2:168)
“O you who believe! Eat of the wholesome things We have provided for you. And give thanks to Allah, if it is truly Him whom you worship.” (Al-Baqarah, 2:172)
Sufyan al-Thawri draws attention to the most decisive component of this long journey with the saying: “A person’s piety is in proportion to the lawfulness of their bread.”
Mevlana also points to the impact and importance of the *halal* (lawful) morsel with the saying, “A table cannot be set without bread.”
To obtain a *halal* morsel, we must truly earn our income and expend the “sweat of our brow.”
Cenap Şahabettin says, “The most fruitful rain is the sweat of the brow.”
A *halal* morsel—*halal* sustenance—is like clean water. Just as clean water purifies and cleanses the places it flows through, *halal* sustenance cleanses the body it enters of both material and spiritual impurities and filth.
Hazrat Shams once said, “True impurity lies not on the outside, but within.”
Anatolian wisdom has, in fact, already encapsulated these insights regarding the brain-gut connection in a poem.
Mindful of our limits, we conclude our article here with that very poem:
“Hazrat Khidr has sent word,
That one should purify the seat upon which one sits;
Muhammad descended from the Divine Light (the Ascension), decreeing
That one should earn the sustenance one consumes.” (Âşık Budala, 18th Century)
