Etiket: Akıl

Modern zamanların insan zihnini şekillendiren en güçlü aygıtı olan eğitim, kendi ruhunu endüstriyel çağın şafağında bir yerlerde yitirdi. Bilgiyi paketleyip seri üretim bandından geçirme, insanı ise bu bandın sonunda belirli vasıflarla donatılmış bir ürüne dönüştürme gayesi, eğitimin bütünsel dokusunu parçaladı. Zihnin bir bütün olarak değil, birbirinden bağımsız kompartımanlar şeklinde çalıştığı...

Dua, Allah’a olan yalvarışımız, yakarışımız ve niyazımızdır. Müslümanlar yalnızca Allah’a dua ve niyazda bulunurlar. Hz. Peygamber, “dua ibadetlerin özüdür” buyurmuştur. Bana sorarsanız, en güzel dua Fatiha’dır. Müslümanların ne kadarı Fatiha’yı anlamını bilerek okumaktadır, bilemem ama Fatiha, tüm duaların ve virtlerin özüdür. Aslında Fatiha, Kur’ân’ın da bir özetidir. Her Müslüman Kur’ân’ın...

Aklı kiraya vermek; düşünme, araştırma zahmetine katlanmadan, bir olayın, bir haberin bir iddianın, bir davranışın doğruluğunu ve yanlışlığını sorgulanmadan; körü körüne aklın bir görüşün, bir ideolojinin bir inanışın bir siyasi akımın güdümüne girilmesidir. Aklın, düşünme becerisinin iptal edilmesi, iradenin kayıtsız şartsız başkalarının emrine teslim edilmesidir. Akıl Allah’ın insanlara bahşettiği en...

Vahiyle ve kâinattan süzülüp gelen bilimlerle insana akan bilgi, akıl ve kalp kapılarından kabul edilir. Vahiy ve fenlerden gelen bilgiye beyan, akıl şubesinin beyanı yorumlamasına burhan, kalp tarafının beyanı işlemesine irfan deriz. Beyan, burhan ve irfan hep birlikte gerçeği/hakikati/hidayeti ortaya koyarlar. Eğitim yolunda insan, bir kuşun kanat çırpması gibi akıl...

                                                                       Âlem içinde senin irfana meylin vâr ise Gitme yabana eğer kendine aklın yâr ise Necâtî Bey Sene bin yirmi üç. Hemedan yakınlarında bir kale. İbn Sînâ bu kalede tutuklu. Meşşâî ekolunun en büyük sistemci filozofu, mağarasına inciyi taşımak arzusuyla mâverâya dalıp dalıp gitmektedir. Kırk üç yaşındadır. Şöhretin zirvesinde. Doğu’nun Şeyhü’r-Reîs’i,...

Türk Dil Kurumu, Arapçadan dilimize geçen “zan” kelimesine “sanı” karşılığını vermiş. “Sanma durumu veya sonucu, zan…” olarak tanımlanan sanı, sanmak fiilinden geliyor. Sanmak ise “1) Herhangi bir şeyin zihinde kurulduğu gibi gerçekleştiğine inanmak; zannetmek, zanneylemek. 2) Tahmine dayanarak hüküm verme, farz etmek. 3) Bir şey veya kimsenin … olduğunu düşünmek;...

19. yüzyılda sloganlaşan bir tartışma başlığı vardı: Sanat sanat içindir, sanat toplum içindir. Bu dönemde ilimlere adlandırılma ve sınıflandırılma kalıpları üzerinden yeni elbiseler giydirilmeye çalışılıyor; edebiyatı da içine alan sanatın estetik mi yoksa kullanışlı (fonksiyonel) mi olması gerektiği tartışılarak sanki biri diğerinin zıddı imiş gibi konu bir tenakuz çerçevesinde ileri...

Mevlana Celaleddin Rumi, “Bir işi başarmak için sadece bilgi yetmez; sevgiyle çalışmalısın.” diyerek emeğin yalnızca fiziksel çabayla sınırlı olmadığını, kalpten gelen sevgi ve anlamla yoğrulması gerektiğini vurgular. Bu söz, öğretmenlik mesleğinin kutsallığını ve geleceğin inşasındaki rolünü anlamak için bizlere ışık tutar. Bir öğretmen, öğrencilerine yalnızca teorik bilgi sunarsa, bu bilgi...

                                                                                   Ne demiş uçurumda açan çiçek   Yurdumsun ey uçurum  Cemal Süreya Eğitim sistemindeki temel paradigma, insanın inşâsı olmalıdır. Yetiştirilecek bu insan modeli, küresel dünyada kendi inancı ve insanî değerleriyle var olacak, öz benliğine sahip çıkacak, kültürel zenginliğini muhâfaza edecek, vatan ve millet ülküsüne sarılmış bir insan prototipi olmalıdır. Pergel metaforundaki...

İnsan, küfesinde taşıdığı yükün mesulüdür. Bu dünyada bizi biz yapan şeyler üzerimizde taşıdığımız yüklerdir. Benliğimiz çoğunlukla üzerimizde taşıdıklarımızdan müteşekkildir aslında. Bu yüklerin bir kısmını bedenimizle, bir kısmını da ruhumuzla, zihnimizle, kalbimizle taşırız. Üzerimizdeki elbiseyi, ellerimizdeki ve ceplerimizdeki nesneleri taşıdığımız gibi; kalbimizdeki duyguları, zihnimizdeki düşünceleri, hafızamıza işlediğimiz olayları, ruhumuza yerleşmiş huyları...

Makalemizin esas can alıcı noktası, “Aklı dinde kullanmak caiz midir? Caiz ise ne ölçüde kullanılır?” sorularının cevabıdır. Bunların cevabını verebilmek için, teklifin şartlarından birinin akıl olduğunu düşünmemiz yeterlidir. Aklı olmayan dinin hitaplarının dışındadır. Hatta bir hadiste “Aklı olmayanın dini de yoktur.” denilmiştir. O halde dinin temelinde akıl yatıyor. İman aklı...