Sunuş:
Bugünkü röportajımızı yeni nesil bir ilim adamı isimle yaptık: Dr. Murat Aktepe. Kendisi makasıt konusunda da çalışmaları olan, eğitim/maarifin muhtelif kademelerinde öğretmenlik ve idarî görevlerde de bulunmuş, akademik dünya ile de teması olan çalışmalarına bu tecrübeler ışığında ivme katmış bir isim. Eğitim dünyasının, öğrencilerin ve velilerin istifadesine sunuyoruz.
Dr. Murat Aktepe ile Röportaj
Maarifin Sesi: 1) Okuma nedir? Kaliteli bir okuma nasıl yapılmalıdır?
Dr. Murat Aktepe: 1- Okuma, sadece harfleri çözmek değil; metni anlamak, anlamı içselleştirmek ve o anlamla yeniden düşünmektir. Okuma, insanın kendisiyle ve hakikatle kurduğu en sessiz ama en derin diyaloğudur. Kaliteli bir okuma için üç merhale önemlidir:
1. Anlama: Metnin bağlamını, kavramlarını, maksadını kavramak.
2. Tahlil: Yazarın dayanaklarını, varsayımlarını ve bakış açısını sorgulamak.
3. Tefekkür: Okunanı kendi hayatımıza ve çağımıza taşıyabilmek.
Nitelikli okuma için: • Not almak, • Kavram defteri tutmak, • Aynı konuyu farklı yazarlardan okumak, • Acele etmeden, sindirerek ilerlemek gerekir.
Okuma bir “tüketim” değil, bir inşa sürecidir.
Maarifin Sesi: 2) Düşünce ile insan; iç terbiye ve davranış terbiyesi arasında nasıl bir ilişki kurarsınız?
Dr. Murat Aktepe: İnsan, düşündüğü gibi yaşar; yaşadığı gibi düşünmeye başlar. Düşünce, iç terbiyenin çekirdeğidir. İç terbiye sağlam değilse davranış terbiyesi kalıcı olmaz. Mesela İmam Gazâlî, kalbin ıslahını merkeze alır. Ona göre dış davranış, iç dünyadaki niyet ve tasavvurun meyvesidir. Aynı şekilde İbn Haldun da insanın düşünce yapısının toplum düzenini belirlediğini söyler. Özetle: • Düşünce → Niyet • Niyet → Davranış • Davranış → Karakter • Karakter → Kader çizgisi İç terbiye olmadan davranış terbiyesi gösterişe dönüşür.
Maarifin Sesi: 3) Kısaca çocuk, muallim, mürebbi tarifi yapabilir misiniz? •
Dr. Murat Aktepe: Çocuk: İmkândır. Henüz yazılmamış bir metin değil; yazılmaya açık bir kitaptır. Fıtrat taşıyıcısıdır. • Muallim: Bilgi aktaran değil, bilgiyi sevdiren kişidir. Öğreten değil; öğrenmeye yönelten rehberdir. • Mürebbi: Sadece zihni değil, kalbi ve iradeyi de terbiye eden kimsedir. Muallim akla hitap eder; mürebbi hem akla hem kalbe. Her muallim mürebbi değildir; fakat ideal eğitimde bu iki vasıf birleşmelidir.
Maarifin Sesi: 4) Eğitim, öğretim, terbiye, talim kavramları sizin zihninizde nasıl bir Türkiye hayali uyandırıyor?
Dr. Murat Aktepe: Bu kavramlar bende kökü mazide, gözü istikbalde bir Türkiye hayali uyandırır. • Eğitim: İnsanı bütüncül yetiştirme süreci • Öğretim: Bilgi kazandırma • Terbiye: Ahlâk inşası • Talim: Disiplinli pratik Benim hayalimdeki Türkiye: • Sadece sınav başarısına değil, ahlâkî olgunluğa önem veren, • Kendi medeniyet kodlarını bilen, • Hem Mehmet Akif Ersoy’u hem Yahya Kemal Beyatlı’yı anlayabilen, • Hem geleneği hem modern bilgiyi mezcedebilen bir Türkiye’dir. Maarif, sadece meslek kazandırmaz; şahsiyet inşa eder.
Maarifin Sesi: 5) Okuma talimi ya da okuma temrinleri yahut buna okuma hedefleri diyecek olursak sizin önerileriniz nelerdir?
Dr. Murat Aktepe: Şu beş aşamalı sistemi öneririm: 1. Günlük Okuma Disiplini: Her gün en az 30–45 dakika. 2. Tür Çeşitliliği: Tefsir, tarih, felsefe, edebiyat, sosyoloji. 3. Kavram Çalışması: Her kitapta en az 10 temel kavram belirlemek. 4. Yazılı Üretim: Okunan her kitap için 1–2 sayfalık değerlendirme yazmak. 5. Müzakere: Kitap üzerine en az bir kişiyle fikir alışverişi yapmak. Okuma hedefi sayfa sayısı değil; idrak seviyesidir.
Maarifin Sesi: Bu röportaj için size çok teşekkür ederiz.
Dr. Murat Aktepe: Ben de teşekkür ediyorum.
