Gümüşhane ili Torul ilçesi Altınpınar köyünde 1960 yılında doğdu. Gümüşhane Mareşal Feyzi Çakmak Öğretmen Lisesinde yatılı okudu. Yüksek öğrenime Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesinde 1980 yılında başladı, 1984 yılında mezun oldu. Akademik hayatına Şanlıurfa (Harran) Ziraat Fakültesinde 1985 yılında başladı. Aynı yıl Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesinde asistanlık sınavını kazanarak Erzurum’a döndü. Yüksek lisans çalışmasını 1986 yılında, doktora çalışmasını 1990 yılında Atatürk Üniversitesinde tamamladı. Akademik çalışmalar yapmak üzere Alman Hükümet Bursu ile 1987-88 yıllarında bir yıl süre ile Hohenheim Üniversitesinde (Stuttgart) bulundu. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümünde 1993 yılında doçent 1998 yılında profesör unvanlarına atandı. Bu birimde bir dönem bölüm başkanlığı yaptı. Atatürk Üniversitesinde Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü (2008-2012) yaptı. Akademik hayatına 2019 yılından itibaren Giresun Üniversitesinde devam etmektedir. Çok sayıda kitap ve bilimsel makaleye sahiptir. TÜBİTAK ders kitapları kapsamında “İstatistiğe Giriş II” e-kitabının editörü ve bölüm yazarıdır. Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Anısına VI. Zootekni Bilim Kongresini düzenledi ve bu kongrenin başkanlığını yaptı. Almanca ve İngilizce bilmektedir. Evli ve dört çocuk sahibidir.
“Ahmet Tevfik İleri Doğumunun 114. Yılında Rize’de Anıldı”
Tarih Ahmet Tevfik İleri tarihi kayıtlarda şöyle yer alır:
Üniversite Öğrencisi iken Mili Türk Talebe Birliğinde başkandır.
Milletinin tek ferdine hem yaşayanına hem ölüsüne, hakaret karşısında “layıkıyla” karşılık veren bir öncüdür. (Vagon-Li olayı ve Bulgaristan Razgrad mezarlık olayı.)
Daha nişanlı iken müstakbel eşi Vasfiye Hanıma “Biz önce vatanımızı seveceğiz, sonra birbirimizi” diyen yiğittir.
Memleketin doğusunda, batısında, kuzeyinde, güneyinde, merkezinde her yerde hizmetten hizmete koşan yılmaz bir neferdir. (Erzurum-Ağrı, Çanakkale, Samsun, Hakkâri, Ankara…)
Gönlünde bir değil bin aslan yatandır, memleketi milleti için ölüme bile kafa tutandır. (Meclis konuşmalarından).
Milletvekili, Bakan ve Meclis Başkan Vekilliği olmak üzere en üst makamlarda vazife verilendir, ama o milletinin, halkının sinesine koşandır. (O’nun için yazılan bir ağıttan)
Zincire vurulsa da Sancak gibidir, 0 kendini Allah yoluna adayandır (Yassıada ve sonrası…
Türk Bayrağına sarılarak fâni dünyadan Bâki Âleme yolculanandır.
Ve Fatma Barbarosoğlu’nun veciz ifadesiyle Ahmet Tevfik İleri,
“Memleketini yâr, yârini memleketi gibi seven adamdır”
***
Tanıyanlar, hayatına şahitlik edenler A. Tevfik İleri’yi şöyle tavsif ederler:
O birVatan ve İman Abidesi idi (Sâmiha Ayverdi)
O Mümin ve Muvahhit bir kişiliğe sahipti (Rasim Cinisli),
Kadere yüzde yüz İnanmış bir İnsandı (Eşi Vasfiye Hanım)
O birBayrak Adamdı (Yavuz Bülent Bakiler)
Mükemmel Hatipti (Rıfkı Salim Burçak)
Gençliğin Tevfik Abisiidi (Hüseyin Agun)
Hürriyeti Seçen Ruh idi (Arif Nihat Asya)
O’nun değil gayrimeşru, meşru serveti de yoktu (Ahmet Kabaklı)
Büyük İdeallerin Sahibi idi (Samet Ağaoğlu, Prof. Osman Turan)
Devlet Adamı idi (Hadi Uzer, Fevzi Ataç …)
Güçlü ve de Mütevazı Siyaset Adamı idi (Memiş Okuyucu)
DP’nin Efsane Bakanı idi (Ahmet Ünlü)
Destansı Dava Adamı idi (Ecan Yılmaz)
Cesur Eğitimci idi (İskender Okudan)
Memleket Sevdalı bir Eğitimci idi (Mustafa Canbey)
Cumhuriyet’in İkinci Eğitim Mimarı idi (Abdurrahman Bozkurt)
Memleket ve Millet Sevdalısı idi (Sadık Yalsızuçanlar)
O hep Mütevekkil idi, Allah’a dayandı Sa’ye sarıldı, Hikmete ram oldu (Ali Köse)
***
Ahmet Tevfik İleri’nin ailesine son sözleri ise gelecek nesillerin ve herkesin ders alacağı manalarla yüklü idi.
“Size mal-mülk, servet bırakmadım. Yalnız, size şerefli, namuslu, erkek bir ad bırakabildim. Hiçbir zaman başınız yere bakmayacaktır. Bununla müteselliyim. Siz de bununla iftihar edeceksiniz.”
Teşekkür. “Doğumunun 114. Yılında Tevfik İleri, Eğitim, Liderlik ve Fikir” Bilgi Şöleni, Rize Valiliği himayesinde ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ev sahipliğinde Rize Belediyesi ile bazı STK’ların işbirliği ile düzenlenmiştir (31 Aralık 2025). Emeği geçen herkese teşekkür ederim.
Yazar Notu: Bu yazının hazırlanmasında büyük ölçüde Sadık Yalsızuçanlar’ın “Bir Memleket ve Hizmet Sevdalısı AHMET TEVFİK İLERİ” kitabından faydalanılmıştır.