Bosna’nın Kuzeyine Doğru(Travnik)

(BOSNA SEYAHATNAMESİ -3)

Üniversite ziyaretinin ardından Saraybosna’ya dönmek üzere yola çıktık. Önümüzdeki iki gün buraya tekrar geleceğimiz için yollarda geçen zamanı telafi etmek istiyoruz. Coşkun Bosna Nehri’nin aktığı mecrada bereketli toprakları seyrederek ilerliyoruz.

Gün akşama dönerken Başçarşı’ya vardık. Buz gibi bir hava var. Buna rağmen çarşının tarih kokan dar sokaklarında yüzlerce insan dolaşıyor. Başçarşı muhiti tamamıyla Osmanlı… Sokaklar, mimari yapılar, mağaza adları, hâsılı her neye tesadüf ettiysek bize bizi hatırlatıyor. Gazi Hüsrev Bey Camii ve çevresindeki mekânlar mazideki ihtişamı günümüze taşıyan ve lisan-ı hâlleri ile Osmanlı ruhunu geri çağıran bir eda ile selamlıyor ziyaretçilerini. Herhangi bir tedirginlik duymadan arşınladık sokakları. Kapanmaya niyetli mağazaların kepenk sesleri günün bittiğini, yani acıktığımızı hatırlatıyor bize. Boşnakların “Çevab” dedikleri bizim kırkyıllık kebabın tadına baktıktan sonra istirahatgâhımızaçekiliyoruz. Sabah ziyaretlere kaldığımız yerden devam edeceğiz.  

Zenica Üniversitesi’ndeki üçüncü resmi ziyaretimiz Filozofski Fakültesi’ne olacak. Güler yüzlü dekan hanım ve cevval yardımcıları tarafından karşılanıyoruz. Bir zaman sonra fakültenin dış ilişkiler sorumlusu Bernard Bey de görüşmeye iştirak ediyor. Ziyaret öncesi tüm yazışmaları Bernard Bey ile yapmıştık çünkü. Fakülte binası bizim herhangi bir klasik lisemimarisinden farksız olsa da tertip ve temizlik açısından gayet iyi. Anladığım kadarıyla sınırlı imkânlar içerisinde en güzelini yapmaya çalışıyorlar.

Fakültenin fıstık yeşili koridorları bizim afacanların neşeli bağrışmaları ile dolunca yöneticiler bir an neye uğradığını şaşırdı. Zira bu kadar gürültüye hiç maruz kalmamış gibiydiler. Dekan hanım nazik bir dille çocukların bina dışına çıkarılmasını istedi. Fakülte bahçesinde üç beş öğrenci görmüştük girerken. Koridorlarda ise in cin top oynuyordu. Bu tenhalığın sebebi öğrencilerin derste olmasıymış meğer. Bizim gürültü makinelerini dış bahçeye salıp görüşmemize kaldığımız yerden devam ettik.

Fakülte ziyaretinin ardından Bosna’nın kuzeyine, Travnik’e doğru yola koyulduk. Heybetli yeşil dağları aşarak,kıvrımlı ince yolları geride bırakarak nihayet “Vezirler Şehri”ne vardık. Etrafı tepelerle çevrili bu şirin yer Osmanlı izlerinin hâlâ yaşadığı önemli bir kültür merkezi. Adım başı bir mimari yapıya rast geliyorsunuz. Bazen zarif beyaz bir minare ve hemen yanında Müslüman heybetini gösteren koca mezar taşları; bazen coşkun ırmak üzerine kurulu köprüler…Özellikle Alaca Cami beni benden almıştı. Kıblesi çarşıya, kapısı karşı tepedeki kaleye bakıyor. Sol yanında küçük bir türbe ve çeşme, önünde ise gürül gürül akan bir dere var. Caminin dış duvarları zarif çizimlerle süslenmiş. İçerisi ise dışarıdan güzel. Mekânın feyzi bizi sarmalamış, uzun süre bunun tesirinde kalmıştık.

Travnik’te “Stari Grad” dedikleri eski şehir bölgesi daha çok ilgi çekiyor. Dik bir yokuşu tırmandıktan sonra ulaşabildiğimiz bu bölgede Osmanlı döneminin tüm mimari yapı örnekleriyle karşılaşıyoruz. Kartal yuvasını andıran heybetli kalesi şehirle arasına doğal bir set koymuş gibiydi.Gürültüyle aşağı doğru akan dere, kaleyi daha da ulaşılmaz kılıyordu. Kalenin şehre bakan yamacında epey zaman geçirdik. Mekânın haşmeti gerçekten göz alıcıydı. Travnikşehri ayaklarımızın altında, minareler ikindi güneşinin ışığıyla gözlerimizi kamaştırmaktaydı. Surların dibinden şehre doğru inen dere, zorlu yolculuğumuzdaki tüm yorgunluğumuzu almıştı.  

Bu harika manzaranın keyfini köprünün yanı başındaki mekânda bir bardak çayla taçlandırmak istedik. Çünkü mekânın girişindeki semaver resimleri bizi içeri davet ediyordu. Çay istiyoruz. Bir zaman sonra yarısı sıcak suyla doldurulmuş büyükçe bardaklar ve sallama çaylar gelince taklaya getirildiğimizi anladık ama iş işten geçmişti. Panodaki semaver resimleri ile bize gelen sallama çay arasında ne hoş bir tezat vardı. Olana şükredip çaylarımızı yudumladık. Çünkü Bosna’da çay ve kahvaltı kültürü neredeyse yoktu. Hatta önceki gün normal çay bulabilmek için kaldığımız yerin çevresindeki iki marketin altını üstüne getirmiştik de küçük bir poşet çay paketini zar zor bulmuştuk.

Travnik’de geçirdiğimiz keyifli ve feyizli birkaç saatin ardından Saraybosna’ya dönüş için yola koyulduk. Çocuklar yorgun ve huysuz, yol uzun ve engebeli. Bakalım kısmetimizbizi yarın nereye götürecek?

 (Devam edecek)