Rektör Bıyıkoğlu İçin Ne Dediler

“Âvâzeyi bu âleme Dâvûd gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş”  

Şehir Erzurum. Yer Atatürk Üniversitesi. Tarih 6 Aralık 2024. Bir sempozyum düzenlendi: “Doğumunun 100. Yılında Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Sempozyumu; Liderlik, Bilim ve Miras”. 

Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu kimdi: Bıyıkoğlu, 1924 yılında Beylikköprü köyünde (Sivrihisar/Polatlı) çiftçi Yusuf Ağanın oğlu olarak dünyaya geldi. Ankara Üniversitesinde doktorasını “pekiyi” derece ile tamamladı. Doğu Anadolu’da hizmet etmek üzere kendi şehrinden hicret etti. Henüz yeni açılan ve bölgenin ilk üniversitesi olan Atatürk Üniversitesinde akademik görev üstlendi. Disiplinli ve aile boyu fedakarlıklar göstererek akademik kariyer merdiveninde hızla yükseldi. 1967 yılında Profesör unvanına sahip oldu. Devamla 1969 yılında önce vekâleten, sonra 1970-1976 yıllarında asaleten Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü görevini yürüttü. Atatürk Üniversitesi kuruluş yılı 1957’den 1976 yılına kadar özerk değildi. Rektörler Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile Başbakan tarafından atanıyordu. Onun rektörlük görevi üstlendiği yıllarda Türkiye’de bir askeri muhtıra (12 Mart 1971) üç ara hükümet olmak üzere 6 farklı hükümet beş farklı Başbakan değişti.   Bu siyasi ve doğal olarak ekonomik istikrarsızlığa rağmen Atatürk Üniversitesi onun döneninde âdeta şahlandı. Üniversite her yönüyle; alt yapı, kütüphane, araştırma ve uygulama enstitüleri, laboratuvarlar… bakımından büyük gelişme gösterdi. Bıyıkoğlu Atatürk Üniversitesinin “Nihai Gelişme Planı” hazırladı.  Üniversite kapıları halka açılırken çevre gezileri ile üniversite çalışanlarını halkla buluşturdu. O meslek liselerinden ilk üç sıra derecesi ile mezun olanları doğrudan Atatürk Üniversitesi’ne kabul etti. Türkiye’de ilk İslami İlimler Fakültesini açtı. Yine onun döneminde ilk kez bir üniversite kampüsünde (Atatürk Üniversitesi Kampüsü) cami yapımı gerçekleşti. Adana’dan Samsun’a, Urfa’dan Van’a oradan Kars’a kadar birçok üniversitenin kuruluş çekirdeği olan fakültelerin kuruluşuna önderlik etti. Bu faaliyetler ile Atatürk Üniversitesine “Üniversiteler Kuran Üniversite “unvanı verildi. Burada verdiğim kesitler Bıyıkoğlu Hocanın umman olan hayatından ve hizmetlerinden ancak bir damla kadardır. O’nu eserlerinde görmek ve Türkiye akademik dünyasındaki varlığını, aramak bulmak gerekir. 

Ama bütün bu hizmetler karşılıksız kalmadı (!). 1979 yılı rektörlük seçimlerini en yakın arkadaşının vefasızlığı ile tek oyla kaybetti. Erzurum’dan ayrılmak zorunda kaldı. Konya’ya gitti. Konya Selçuk Üniversitesi kurucu rektörü Prof. Dr. Erol Güngör’ün yardımcılığını üstlendi. Nevbahar kısa sürdü. Güngör Hocanın vefatından sonra 12 Eylül Muhtıra idaresinin baskıları sonucu Bursa’ya Uludağ Üniversitesine gitmek zorunda kaldı. Gittiği her üniversitede bütün engellemelere ve baskılara rağmen aşk ve şekle çalışıyordu. Bütün bu zorluklarla ve baskılarla yorulan kalbi   18 Nisan 1986 yılında durdu. Fani dünyadan baki aleme göçtü. Hem Ankara’da hem Polatlı’da kılınan cenaze namazlarından sonra hasenat defteri açık olarak Polatlı mezarlığına defnedildi. Fakat nisyan (unutma) ile malul beşer, onu unutmuştu ki; Edirne Müdafisi General Gazi Mehmed Şükrü Paşa’nın vasiyetindeki ifade “… ve gelecek nesiller üzerime bir abide dikecekler.”  Bıyıkoğlu Hoca için de tecelli etti. 

Bıyıkoğlu Hoca vefatından yaklaşık bir nesil sonra (23 yıl), bir bilim kongresi ile anıldı. “Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Anısına 6. Zootekni Bilim Kongresi, Erzurum 2009”. Bu kongre serisi ilk kez bir meslek büyüğünün adına yapıldı. Bu seri kongrenin 14’üncüsü düzenlenecek ve bu kongrelerin hiçbiri şimdiye kadar başka bir meslek büyüğünün anısına yapılmadı. 

Ardından 2010 yılında “Polatlılı Bir Bilim Adamı Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu” adlı biyografik bir kitap yayınladı. Kitap o dönem Polatlı Belediye Başkanı Yakup Çelik Beyin direktifleri ile yazar Adem Kaplan’ın editörlüğünde hazırlandı. Yine Polatlı’da bir caddeye ismi verildi. Kemal Bıyıkoğlu Caddesi. 

Şimdilerde Milli Eğitim Bakanı olan ve Ankara Hacı Bayramı Veli Üniversitesinde Rektörlük yapan Prof. Dr. Yusuf Tekin Bey, adı geçen üniversitenin Polatlı yerleşkesinin adını 2022 yılında “Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Polatlı Yerleşkesi” olarak belirledi. Bu adın verilmesinde Prof. Dr. Nasrullah Hacımüftüoğlu özel gayret gösterdi. 

O’nun adı gün be gün daha çok yaşatılıyordu. Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Atatürk Üniversitesi birlikteliği ile 2022 yılında, Atatürk Üniversitesinin en büyük caddesine Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Caddesi adı verildi. 

Ardından Atatürk Üniversitesi Senatosu tarafından Üniversitenin Kültür Merkezi içindeki iki salondan birine Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Konferans Salonu adı verildi. 

Nihayet 6 Aralık 2024 tarihinde, Bıyıkoğlu’nun hatırasına yeni bir halka eklendi.  “Doğumunun 100. Yılında Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu Sempozyumu; Liderlik Bilim ve Miras”. Bu sempozyum bir ilktir. Atatürk Üniversitesinde ilk kez bir rektör ve bir öğretim üyesi adına sempozyum düzenlendi.  

Sempozyum Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün ev sahipliğinde, Erzurum Valiliği ve Erzurum Büyükşehir belediyesinin katkıları ile gerçekleşti. Merhum Hoca, üç oturum da 12 bildiri ile Liderlik, Bilim ve Miras bağlamında seçkin bir heyet tarafından anıldı.  

Sempozyum bildirileri ve sempozyuma gelme imkânı olmayan veya gelemeyen ancak bu sempozyuma destek veren katılımcıların makalelerinin kitap haline getirilmesi planlandı. 

Onunla bir şekilde yolu kesişenlerin sunumlarında, gönderilen makalelerde, sempozyum değerlendirmelerinde ve “Polatlılı Bilim Adamı Prof. Dr. Kemal Bıyıkoğlu” kitabındaki ifadeleri derlemeye çalıştım. 

Merhum Bıyıkoğlu için ne dediler:   

Büyük ideallerin insanıdır. (Prof. Dr. Ali Akkuş)   

Büyük davaların adamıdır. (Prof. Dr. Ali Şafak) 

Yirminci yüzyıl dervişidir. (Yakup Çelik) 

Moda mecmualarından çıkmış şıklıkta bir beyefendidir. (Berrin Ecevit) 

Milli ve dini değerlere şemsiye olmuş bir yiğittir. (Prof. Dr. Beşir Atalay) 

Üniversiteleri fildişi kulesinden indiren adamdır. (Prof. Dr. Fatin Sezgin) 

Vakur bir insandır. (Hasan Celal Güzel) 

Mertlik ve vakar abidesidir (Prof. Dr. Sıtkı Aras) 

Mümtaz insandır. (Prof. Dr. Ahmet Akyürek) 

Düşüncede de büyük insandır. (Prof. Dr. Mehmet Aslan) 

Anadolu beyefendisidir (Prof. Dr. Mustafa Karaduman) 

Hasbi ve ciddi bilim adamıdır. (Prof. Dr. Oktay Yazgan) 

Efsane Rektördür. (İsmail Ayan) 

Tam bir Anadolu delikanlısıdır. (Cumali Ünaldı) 

Ruhi derinliği olan gerçek bir vatanseverdir (Prof. Dr. Orhan Güvenen) 

Açık sözlü ciddi ve titiz bilim adamıdır (Prof. Dr. Orhan Karaca) 

Ülkesini çok seven gerçek bir milliyetçidir (Prof. Dr. İbrahim Ak)  

Asalet timsali, bilge insandır. (Sabri Öğe) 

Abide şahsiyet, gönül adamıdır. (Prof. Dr. Ömer Akbulut) 

Büyük ilim ve fikir adamıdır. (Prof. Dr. Şerafettin Gölcük) 

Bozkırda ormana dönüşen bir çekirdektir. (Memiş Okuyucu, Adem Kaplan) 

Üniversiteler kuran üniversitenin mimarıdır. (Prof. Dr. Yaşar Sütbeyaz) 

Özel bir insandır. (Yurdanur Sakaoğlu) 

Gençlere hüsnü misaldir. (Prof. Dr. Adem Tatlı) 

Öğrenci yer sofrasına oturan mütevazı Rektördür. (Prof. Dr. Ömer Dinçer) 

Gogol benzetmesi ile çoğumuz onun paltosundan çıktık. (Prof. Dr. Mustafa İsen) 

 Samimi bir Müslümandır. (Abdullah Karataş) 

Zootekni alanının Duayenidir. (Zootekni camiası) 

Ağabey-kardeş gibidir. (Prof. Dr. Erdoğan Tuncel) 

Sevgi dolu babadır. (Yusuf, Nurcihan ve Nadir: Çocukları) 

Fedakâr bir eştir. (Eşi Merhum Nadire Hanım) 

Yazımızı O’nun sergüzeşti hayatında kısa bir yolculuk yaparak bitirelim. 

Kemal Bıyıkoğlu; 

Çiftçi Yusuf Ziya Efendinin oğlu Polatlı Beylikköprü köyünde doğan GÜRBÜZ BİR ÇOCUKTUR (1924) 

Eskişehir Lisesinde BAŞARILI BİR ÖĞRENCİDİR (1942) 

Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsünde YAKIŞIKLI BİR GENÇTİR (1944) 

Ankara Ziraat İşleri Umum Müdürlüğünde HEYECANLI BİR MÜHENDİSTİR (1948) 

Vatani görevini yedek subay olarak yapan YİĞİT BİR ASKERDİR (1950) 

Konya Konuklar Teknik Ziraat Okulunda İDEALİST BİR ÖĞRETMENDİR (1951) 

Ankara Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümünde PEKİYİ DERECELİ DOKTORANTTIR (1957)  

Atatürk Üniversitesinde göreve koşan bir AKADEMİSYENDİR (1958) 

Amerika’ya giden ve tüm donanımı ile hizmet için Erzurum’a dönen bir İDEALİSTTİR (1961) 

Bilimsel donanımı yüksek bir DOÇENTTİR (1962) 

Akademik aşamaları başarı ile tamamlayan bir PROFESÖRDÜR (1967) 

Atatürk Üniversitesi Zootekni Bölümünde BAŞKANDIR (1962) 

Atatürk Üniversitesi İktisat Fakültesinde DEKANDIR (1968) 

Atatürk Üniversitesinde hem biliminin hem de idareciliğinin zirvesinde REKTÖRDÜR (1969-1976) 

Örnek bir AİLE REİSİDİR … 

Çevresinde GÖNÜL ADAMIDIR … 

Başarılı bir BİLİM ADAMIDIR, 

Zootekni camiasında DUAYENDİR … 

Mesleğini şevkle yürütürken ansızın aramızdan ayrılandır (1986) 

Bıyıkoğlu’nun isminin önüne hangi sıfat eklenirse eklensin Onu vasıflandırmak yine de eksik kalır. 

Onun için belkide en güzel ifade, Hacımüftüoğlu Hocanın dediği gibi: “Bıyıkoğlu’nun hasenat defteri hep açıktır”. 

 MEKÂNI CENNET RUHU ŞAD OLSUN 

Not: Meslekte varisi olduğum Hocam Bıyıkoğlu adına düzenlenen bu sempozyumda emeği geçen herkese şükranlarımı sunmayı bir borç bilirim. 

Aralık 2024 

Prof. Dr. Ömer AKBULUT