İç içe bir maddi alem bir de manevi alem vardır. Zıtlar alemidirler. Bunlara mülk ve melekût alemleri diyoruz. Hazreti İsa ve sufiler manevi alem için ‘melekût alemi’ tabirini, ifadesini kullanırlar. Bir mülk yani dünyevi saltanat bir de manevi saltanat vardır. İnsanlar mülkü yani dünyevi saltanatı ele geçirseler de bazen mutlu olamazlar. Zahitlerin ve sıradan insanların hayatına özenirler. Aksine bedbaht da olabilirler. Romanov Hanedanlığının sonu içler acısıdır. Şah Muhammed Rıza Pehlevi iktidardan düşmüş ve kendisine melce ve sığınak aramaktadır. Çaldığı bütün kapılar yüzüne kapanmaktadır. Adam ortada kalır. Neyse ki deli cesaretine haiz olan Enver Sedat ona ülkesinin kapılarını açar. Lakin o daha beterine maruz kalır. 6 Ekim 1981 tarihinde suikastla öldürülür. Sanki cüretinin bedelini hayatıyla ödemiştir. İbret vesilesidir. Dünya acımasız olduğu gibi değişim dönemleri de acımasızdır.
Dünya katılığı ile meşhurdur. Dünyaya tutunan kalpler de katılaşır. Nitekim bu yönde Mevlevi dedelerinden Şeyh Galip’ten bir hatıra nakledilir. Zamanın cihan padişahı Üçüncü Selim dünya gailelerinden Şeyh Galip’in dizinin dibine sığınarak kurtulmaya çalışır. Dizlerine yattığında sükun ve huzur bulmaktadır. Huzurun kaynağı bazen camiler bazen geceler ya da nedim ve nedimelerdir. Yavuz’un Hasan Can’ı vardır, Üçüncü Selim’in de Şeyh Galip’i. Dünya gailelerinden kaçıp Şeyh Galip’in dizinin dibine yatar, huzur ararmış! O da bu durumu merak eder ve taaccüple karşılarmış. Eskiler ”sebep bilinirse şaşkınlık ortadan kalkar” derler. Sebebi dünya işlerinin katılığıdır. Ruh darbeleri altında nefes almak ister. Bunalır. Bunun üzerine cihan padişahı Üçüncü Selim ‘evet dünya dertlerinden muzdaribim ve kaygısız bir köşe arıyorum’ der. Dünya sorunlarıyla boğuşmaktan yorulmuş bitap düşmüş olarak sizin dizinizde medet arıyorum der. Sufiler söz ve eylemleriyle bunu tasdik ederler. ‘Men lem yezuk la yarif ‘ yani manevi ahvali tatmayan bilmez derler. Melekût alemi hafiflik mülk alemi ise ağırlık verir. Kasvet kasveti doğurur. Hafif-i haz olan adam kanatlanır ve uçar. Öbürüsü ise ağırlıklarıyla birlikte yere çakılır. Cenab-ı peygamber bir hadislerinde şöyle buyurur: “ O saadete ermişler zümresi ile oturanlar şaki olmazlar.” “Lâ yeşkâ bihim celisühüm” (Buhârî, Daavât, 66; Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, II, 251–252, 358–359)
Cihan kavgası, dünya gailesi insanın ufkunu karartır ve ruhunu çoraklaştırır, yorar. Huzurunu kaçırır. Bundan dolayı sufiler zaviyelerine sığınmışlar veya yalnızlığa kaçmışlardır. İnsan melekût alemine açılarak da melekleşir. Bunun yolu da insanların birbirlerini kardeş bilmesi ve hayatı kesintisiz bayram kılmasıdır. Kinden ve hırstan arındırılmış dünya sürekli bayram hali yaşar. Mutmain nefis bayramlarda olduğu gibi elindekini de paylaşır. Dünyaya aldanmaz. Mülk alemine melekûti bir maya katar. Bayramlar anlık sevinçler veya çöl içinde vahalara benzer. Sevinçlerin birbirine kavuştuğu, aradaki hailelerin kalktığı ortamlara bayram diyoruz. İnsan davranışlarının etkileşim merkezi olan yüreği meleküt alemine açtığımızda yer yüzü büyük bir bayram yeri halini alacaktır.
Yürek, katılığını aştığında sınırlar kalkacak, diğer kardeşleriyle buluşacaktır. Hazreti peygamber mealen ”dünya menfaetleri aranıza girmesin ve Allah’ın kulları olarak sevişin ve kardeş olun” buyurmuştur. Kardeşlik çizgisinin dikey boyutu muhabbetullahtır. Yatay boyutu ise Allah’ın mahlukatını sevmektir. Allah’ı tazim, ululamak ve kullarına şefkat barış diyarına giden en kestirme yoldur. Hiçbir Gölgenin Olmadığı Günde Arşın Gölgesinde Gölgelenecekler listesinde Allah için birbirini sevenler de vardır.
Hazreti Peygamber buna işaretle şöyle buyurmaktadır: Nefsimi elinde tutan zata yemin olsun ki, siz, iman etmedikçe cennete giremezsiniz; birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olmazsınız.
Nakşibendilik ile İhvan çizgisini buluşturan Hamalı alimlerden Muhammed el Hamid eski sufilerden menkul bir sözü paylaşır: “Ehli dünya, içinde bulunduğumuz bu manevi ve ruh halini bilselerdi bunu ele geçirmek için her yola başvururlar, bize kılıç bile çekerlerdi.”
Bu vesile ile tadımlık değil doyumluk bayramlar niyaz ederim.
Mustafa Özcan
selam Mustafa kardeş kalemine ve yüreğine sağlık
Ragıp paşa der ki:
niceler almadı kamın bu cihanda tez ele
feleğin dervri mutabık yine bezmi ezele
sanma ey dil ki saadet bula bizim hezele
verdi hallakı cihan müptezeli müptezele
HAŞMET EFENDİDE ŞÖYLE DER
yüz sürüp aglayı gör padişahım lem yezele
Matlabın böyle tehi gezmek ile girmez ele
basmasın dersen eğer devletine hezele
Yüz verip eyleme ihsanı kerem müptezele
ÜÇÜNCÜ MUSTAFA AYNI ŞİKAYETTE
yıkılıp bu cihan sanma ki bize düzele
devleti çarhı felek verdi kamu müptezele
şimdi erbabısaadette gezen hep hezele
işimiz kaldı bizim merhameti lem yezele
hürmetler