Bir önceki yazımızda Falih Rıfkı Atay’ın “Zeytindağı” isimli hatıratını “Redd-i Miras ya da Mankurtlaşma” bağlamında ele alıp değerlendirmiştik. Atay’ın “Zeytindağı” isimli eserinin Arap versiyonu olan “Çekirge Yılı” isimli eser Kudüs’lü İhsan et-Tercüman tarafından 1915-1916 yıllarında kaleme alınan günlüklerden oluşmaktadır. İhsan et-Tercüman’ın günlüğü ile Atay’ın Zeytindağı isimli hatıratının ortak bir paydada...
Ünlü Kırgız yazar Cengiz Aytmatov, 1980 yılında yazdığı Gün Olur Asra Bedel adlı romanında bir mankurt karakteri tasvir eder. Bu karakter, çeşitli işkencelerden sonra hafızasını yitirmiş, düşünemez olmuş, kendini kaybetmiş, sadece kendine denileni yapan zavallı bir köledir. Kişiliği, kimliği ve benliği yok olmuş; zihnini ele geçiren efendisinin doğrusu, güzeli, iyisi...