Etiket: Dil

Dil, bir toplumun hem anlaşma vasıtası hem de hafızasını, düşünme biçimini ve geçmişle kurduğu ilişkiyi taşıyan en önemli kültürel yapılardandır. Bundan mütevellit Cumhuriyet dönemindeki dil hareketini Türkçenin sadeleştirilmesi, araştırılması ve geliştirilmesi yönündeki büyük çabayla, öte yandan devletin yaşayan dile doğrudan müdahale ettiği uygulamaları birlikte görme marifetiyle değerlendirmeliyiz. Türkçenin sadeleştirilmesi düşüncesi...

Bir medeniyeti anlamak için önce saraylarına, meydanlarına ve yüksek yapılarına değil; insanlarına bakmak gerekir. Nasıl konuşuyorlar? Birbirlerine nasıl hitap ediyorlar? Yaşlısına yol verirken yüzlerinde ne var? Bir emaneti taşırken ne hissediyorlar? Çocuklarına hangi kelimeleri öğretiyorlar? Ve hangi kelimeleri artık kullanmıyorlar? Dil, insanın içinden dışarıya açılan ilk penceredir. Bir insanın kelimeleri,...

Evet, bu çağ tam da derviş olmanın zorunlu hale geldiği bir zor zaman. Derviş olmanın zaruret haline gelmesinin birçok gerekçesi olmakla birlikte bunlardan ikisi bir adım daha öne çıkmaktadır:  Birincisi “ben dervişim” diyenlerin hallerinden bîhaber şekilde dervişliğe ihaneti, ikincisi ise çağın işgaline uğramış ve konumunu kaybetmiş insanın sefaleti.  Dervişliğe ihanet, modernitenin ayartılarına ilave olarak arada kalmışların dine olan...

BİRLİKTE YAŞAMA AHLAKI İnsanlığın ezelî ve ebedî arayışıdır huzur. Hz. Peygamber’in (sav) rahmet yüklü nefesiyle dünyaya ilan ettiği o büyük muştu, bize barış içinde bir arada yaşamanın sadece mümkün değil, kaçınılmaz bir hakikat ve zorunluluk olduğunu anlatır. Fakat bu imkân, kendi kendine yeşeren bir nebat gibi değildir; insan ruhunun, toprağına...

1990’lı yılların başında Paris’te Sorbonne Üniversitesinin Fransızca öğrenmek isteyen uluslararası öğrenciler için genele hitap eden dil eğitimi vardı. Bir de belli seviyenin üzerinde talepte bulunanlara yazılı ifade kursları da düzenleniyordu. Birincisine daha ziyade Fransızca ve Fransız Medeniyeti Kursu (Cours français et de la civilisation), ikincisi için ise Yazılı İfade (Expression écrite) denmekteydi. Sınırlı sayıda kişi...

Geçtiğimiz bir asır içinde dünya dili deyince hemen “İngilizce” akla gelir. Bir kişi eğer hayatında belli bir eğitim alıp da geleceği için velev ki bir adım dahi ilerlemekistediğinde “önce İngilizce öğrenmek zorundasın, sonra ne istersen onu öğren” cümlesi ile karşılaşmaktadır. Pazarlama işine mi gireceksin, uluslararası ticarete mi heveslendin, bir fikrin varsa bunu ne kadar değişik ortamda yaymak mı istiyorsun, hele de akademik bir unvan mı almak mı istiyorsun, tüm engellerin başı olan İngilizce’yi aşacaksın, ki ardından ne arzu...

Bazı “dilci” akademisyenlerin makalelerini okurken, elimin altında İngilizce, Fransızca, Almanca sözlükler bulundurmaya mecbur kalıyorum. Uydurma kelimeler serpiştirilmiş bir makale okurken, bu uydurmaların çoğunu Dil Kurumu sözlüğü dahil hiçbir umumî lügatte bulamıyorum. Bunlar ekseriya dilbilgisi (gramer) veya dilbilimi (lengüistik) terimleri. Sonunda keşfettim. Bizim dilciler kendileri bütünüyle uydurma bir dilbilimi sözlüğü hazırlama...

1703’te Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğup 1780 tarihinde Siirt/ Tillo’ da vefat eden Erzurumlu İbrahim Hakkı, Osmanlı’nın son dönemlerinde yaşamış ancak el Harezmi, Cabir b. Hayyan ve Gazali geleneğini sürdüren bir İslam bilginidir.Kendisi bir hadisçi bir tefsirci; bir fizikçi, bir matematikçi vb olmamasına rağmen yukarıda isimlerini andığım zatlar gibi, o alanların...

Ramazan ayı geldi yine.Her yıl aynı cümle dökülür dilimize: “Nerede o eski Ramazanlar…” Oysa Ramazan bir yere gitmez. Değişen zaman değil, biziz. Ramazan hâlâ aynı sükûnetle gelir; kalbimize dokunmak, evimize bereket indirmek, soframıza huzur katmak için. Ramazanla birlikte evlerin havası değişir. Dolaplara bereket iner. Eksik sandığımız raflar yeterli olur. Sofralar...

Osman Şahin adını nicedir duymuyordum. Öyküye merak sardığım 1970’li yıllarda gözde yazarımdı. Öykülerinde, Torosları, Göksu’yu, Mersin’i, Güney Anadolu’yu, buraların yörüklerini, ırgatlarını, tarım işçilerini, yaşam biçimlerini, doğanın gerçek yüzünü, sömürünün ilkel biçimini işledi. Osman Şahin, Kemal Tahir, Sabahattin Ali ve Orhan Kemal’le olgunluğa ulaşan gerçekçi öykü türünün güzel örneklerini verenlerden biri...

Din eğitimini yıllardır sadece “ibadet öğretimi” olarak algılayan bir anlayış hâkimdir. Çocuklara namazın rekâtlarını, orucun farzlarını, zekâtın miktarını öğretmek elbette önemlidir. Ancak din, yalnızca ritüel bilgisine indirgenirse öğrencilerin zihninde eksik ve parçalı bir çerçeve oluşur. Çünkü ibadet, ahlakla; ahlak, kültürle; kültür ise kimlikle iç içe bir bütündür. Bu bağın kurulamadığı...