Etiket: Dil

Geçtiğimiz bir asır içinde dünya dili deyince hemen “İngilizce” akla gelir. Bir kişi eğer hayatında belli bir eğitim alıp da geleceği için velev ki bir adım dahi ilerlemekistediğinde “önce İngilizce öğrenmek zorundasın, sonra ne istersen onu öğren” cümlesi ile karşılaşmaktadır. Pazarlama işine mi gireceksin, uluslararası ticarete mi heveslendin, bir fikrin varsa bunu ne kadar değişik ortamda yaymak mı istiyorsun, hele de akademik bir unvan mı almak mı istiyorsun, tüm engellerin başı olan İngilizce’yi aşacaksın, ki ardından ne arzu...

Bazı “dilci” akademisyenlerin makalelerini okurken, elimin altında İngilizce, Fransızca, Almanca sözlükler bulundurmaya mecbur kalıyorum. Uydurma kelimeler serpiştirilmiş bir makale okurken, bu uydurmaların çoğunu Dil Kurumu sözlüğü dahil hiçbir umumî lügatte bulamıyorum. Bunlar ekseriya dilbilgisi (gramer) veya dilbilimi (lengüistik) terimleri. Sonunda keşfettim. Bizim dilciler kendileri bütünüyle uydurma bir dilbilimi sözlüğü hazırlama...

1703’te Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğup 1780 tarihinde Siirt/ Tillo’ da vefat eden Erzurumlu İbrahim Hakkı, Osmanlı’nın son dönemlerinde yaşamış ancak el Harezmi, Cabir b. Hayyan ve Gazali geleneğini sürdüren bir İslam bilginidir.Kendisi bir hadisçi bir tefsirci; bir fizikçi, bir matematikçi vb olmamasına rağmen yukarıda isimlerini andığım zatlar gibi, o alanların...

Ramazan ayı geldi yine.Her yıl aynı cümle dökülür dilimize: “Nerede o eski Ramazanlar…” Oysa Ramazan bir yere gitmez. Değişen zaman değil, biziz. Ramazan hâlâ aynı sükûnetle gelir; kalbimize dokunmak, evimize bereket indirmek, soframıza huzur katmak için. Ramazanla birlikte evlerin havası değişir. Dolaplara bereket iner. Eksik sandığımız raflar yeterli olur. Sofralar...

Osman Şahin adını nicedir duymuyordum. Öyküye merak sardığım 1970’li yıllarda gözde yazarımdı. Öykülerinde, Torosları, Göksu’yu, Mersin’i, Güney Anadolu’yu, buraların yörüklerini, ırgatlarını, tarım işçilerini, yaşam biçimlerini, doğanın gerçek yüzünü, sömürünün ilkel biçimini işledi. Osman Şahin, Kemal Tahir, Sabahattin Ali ve Orhan Kemal’le olgunluğa ulaşan gerçekçi öykü türünün güzel örneklerini verenlerden biri...

Din eğitimini yıllardır sadece “ibadet öğretimi” olarak algılayan bir anlayış hâkimdir. Çocuklara namazın rekâtlarını, orucun farzlarını, zekâtın miktarını öğretmek elbette önemlidir. Ancak din, yalnızca ritüel bilgisine indirgenirse öğrencilerin zihninde eksik ve parçalı bir çerçeve oluşur. Çünkü ibadet, ahlakla; ahlak, kültürle; kültür ise kimlikle iç içe bir bütündür. Bu bağın kurulamadığı...

Mehmet Doğanın bize tuttuğu Ayna, Dil, Kültür, Yabancılaşma Ayna yokken insan herhâlde kendini başkaları gibi sanıyordur sadece onlara bakmaktan. “Kendi”ni, üzerinden tanımlayabileceği başkalarıyla arasındaki fark ve benzerlikleri bilmiyordur zira başkalarının yanı sıra kendini de görmesi gerekir. Fakat göz için “kendi” bakış açısı dışındadır. İnsan kendini görebilmek için bir yansıma arar,...

Bir zamanlar ekran başında vakit tüketme, geçirme ve öldürmede neredeyse dünya birincisiydik.  Bu alanda ABD ile Türkiye’nin yarıştığı ortaya çıkmıştı. Türkler ve Amerikalılar birçok saatlerini ekran başında geçiriyorlardı.  Buna vakit öldürme ve pasif vakit geçirme de denebilir. Bu yersiz harcanan vakitler dünyada israf vasfı kazandığı gibi ruy-i zeminde de ömür...

İnsan, kendini kelimelerle inşa eder. Düşünce, kelimenin rahminde doğar. Anlam, kelimenin aynasında yansır. Zihnimiz,  kelimelerin aksettiği anlam dünyası ile şekillenir, kavramlarla derinleşir. Düşünebilmek, anlayabilmek, yorumlayabilmek ve hakikate ulaşabilmek için en başta kelimelere ihtiyacımız vardır. Bu yüzden söz varlığı yalnızca bir anlatım aracı değil, aynı zamanda düşüncenin, ilmin, bilimin ve millet...

“Devlet Sözlük Yazar mı?” Dil, bir milletin en önemli kültürel mirasıdır, desek yanılmış olmayız. Hiç şüphesiz bu mirasın şekillenmesinde fertlerden daha çok kurumlar etkili olmaktadır. Mehmet Doğanın kitabı, devlet-dil bağlamında şekillenerek Türkçenin “Devlet Dili” olmasının onu her bakımdan devletin tasarrufu altına sokmayacağı inancıyla noktalanmış 203 sayfadan müteşekkildir. 2007’de yayınlanan “Devlet...

Yaşadığımız zamanın son yarım asrında kalem oynatan, kale tutan bir isimden söz ediyoruz. Kendisi ülke tarihinin bir devri için bir kanadı hariç tutulan medeniyet yolculuğumuzun savunma siperlerinden çıkış döneminin kalemle müdafasını yapan üstadlarındandır.  Yazı hikâyesini istikamet, hakikat duygusu ve vukufiyet yüklü sebatkârlık dolu cedelci bir tavırla hayata geçirmiştir. Dil ve...