Etiket: Türkçe

Günümüzde farklı ortamlarda herhangi bir dili konuşma meselesi açılınca bir an düşünüp acaba dünyanın tamamında kaç lisan var demeden edemediğimiz anlar var. Eskiden bu tür bilgileri öğrenmek için biraz uğraşmak gerekebilirdi. Hatta kolayca ulaşmak mümkün olmayabilirdi. Şimdilerde bu tür sorulara cevapları saniyeler içinde elde edebiliyoruz. 2026 senesi itibarıyla 8 milyar...

Bazı insanlar kitap yazar. Bazı insanlar sözlük yazar. D. Mehmet Doğan ise, kelimelerden bir yurt inşa etti. Ömrünü Türkçeye, tarihimize ve medeniyetimize adadı; yazdıklarıyla, düşündükleriyle, sustuklarıyla bile bu topraklarda hakikatin izini sürdü. Onu anlamak, bir lügat değil bir mefkûre okumaktır. Her cümlesi bir uyarı, her eseri bir diriliş çağrısıdır. D....

Dil, ferdin kimliğini inşa eden en temel ögelerden biridir. Her fert hayatına bir ya da birden fazla dille başlasa da bu dillerin edinme süreçleri, kullanım alanları ve toplumsal işlevleri önemli ölçüde farklılık gösterebilmektedir. Bu bağlamda dile “ana dili” ve “miras dil” kavramları açısından bakmak yerinde olacaktır. “Ana dili” ve “miras...

Bugün öğrencilerimiz Yükseköğretim Kurumları Sınavı(YKS) için ter döktü. Ülkemize, çocuklarımıza hayırlı olsun. Türkçe sorularında dikkatimi çeken iki hususu burada belirtmek isterim. İlki kuralların asıl Türkçe öğretiminin önüne geçmiş olması ve anlam alanını oluşturan soruların medeniyet tasavvur, talim ve tefekkürümüzle bir bağ oluşturamıyor oluşuydu. Hangi medeniyet, hangi mazi, nasıl bir gelecek...

Geçen günlerde, ülkemizdeki en büyük kamu bankasının, içeriğinde “Zerafet dolu bir dünyaya adım attığında” ve “Seni düşünür o” ibareleri bulunan bankkart reklamı İstanbul metrolarındaki dijital bilgi platformu ModyoTV’de dönüp durdu. Reklamdır, yapar; ne var bunda diyebilirsiniz. Banka, kültür sanat harcamalarına bir miktar bankkart lira hediye ediyormuş. Etsin. Kültüre, sanata katkı...

21. yüzyılda, bilgi aktarımı ve eleştirel sorgulamanın kutsal kalesi sayılan eğitim, küresel sermayenin çıkarlarıyla giderek iç içe geçmiş durumda. Kültürel aktarım amacı gütmesi beklenen okul öncesinden yükseköğretime kadar uzanan bu alan, artık piyasa mantığı, kurumsal çıkarlar ve finansal akışların belirleyici etkisine maruz kalıyor. Bu etkiler, uluslararası standartlara uyum sağlama ve...

“Filân kelime Arapca, filân Lâtince, Acemce, yahut Rumca diye bir mesele yoktur. Mesele, muhtaç olduğumuz kelimeleri nerede bulursak hemen benimseyip üzerlerine millî hançere damgasını vurabilmekte…Yok eğer eskiden yapıldığı gibi, dilimize yabancı dil aşılarını bütün kanunları ve asıllarıyla tatbik edersek lisanımız o lisanın sömürgesi olur.” (Necip Fazıl Kısakürek, Çerçeve, 1940, s....

İlk dergi, Türkçe ve Fransızca olarak 1849’da yayımlanmaya başlayan tıp konulu Vekâyi-i Tıbbiye’dir (Tıp Olayları). İlk Türkçe dergi, Münif Paşa tarafından çıkarılan Mecmua-ı Fünûn’dur (1861). İlk Türkçe çocuk dergisi Mümeyyiz (1869) olarak bilinse de Amerikan Protestan misyonerleri tarafından Ermeni harfli Türkçe ile 1860’ta yayımlanan Avedaper adlı dergidir. İlk resimli Türkçe...

Dil ve kültür arasında güçlü bir ilişki olduğu göz ardı edilemez bir gerçektir. Dil, insanların düşüncelerini, değerlerini, inançlarını, geleneklerini ve toplumsal normlarını ifade etmelerini sağlar. Kültür ise, bir toplumun yaşam biçimini, tarihini, sanatını ve hemen hemen tüm sosyal yaşantıyı kapsar. Bir dilin içinde o toplumun kültürel mirası, tarihi deneyimleri ve...

Az söylemek, öz söylemek öteden beri takdir edilen bir kabiliyettir. Azdan kasıt kelimenin taksîr edilmesi ile mananın teksîf edilmesidir. Divan şiiri geleneğinde berceste mısralar bunun için yazılmıştır diyebiliriz.   Ber-ceste, Farsça birleşik bir kelimedir ve “yukarı sıçramış”, “öne çıkmış” manasına gelmektedir. Türkçede, bir şiirde mısralar arasından sıyrılarak öne çıkan, diğer...

Hazret-i Mevlânâ der ki: “Bir çınarın yaprakları dökülürse, Cenâb-ı Hak, ona yapraksız da yaşama gücü verir. Cömertlikten ötürü elinde mal kalmasa, Allâh’ın inâyeti, seni hiç ayak altında çiğnetir mi?” Şu fânî âlemde “fakirlikten korkmaksızın” risk alarak verebilmektir isâr.  Gönül zenginliğine nail olmak, mahrum olmayı göze alarak elindekini ikram edebilme büyüklüğünü gösterebilmektir. Sözlükte...