Etiket: Kaşgarlı Mahmud

Sözlük, kadim medeniyetimizdeki yaygın ifadesiyle lügat veya kamus, yazılı geleneğe sahip dillerin iki temel kaynağından biridir. Diğeri, dilin ses, kelime (tür, yapım, çekim) ve söz dizimiyle ilgili kaidelerini gösteren gramer kitabıdır. Yaklaşık 10 asır önce bu hakikatin farkında olan Kâşgarlı Mahmut, Türk dünyasına meşhur sözlüğünün yanında bir de dil bilgisi...

Türkçe’de kullanılan “bayram” sözcüğünün aslı, Farsça “bezm-i râm”dan bozma “bezrâm”dır. “Sevinç ve eğlence günü” anlamına gelen kelimeyi Kaşgarlı Mahmud’un 11. yüzyılda yerin ışıklarla dolu olması anlamında kullandığı rivayet edilir. Bu bakımdan bayram kelimesinin Farsça’ya Eski Türkçe’den geçtiğini söyleyenler bile vardır. Arapça’da bayram kelimesinin karşılığı ‘ıyd’dır. Iyd kelimesi ise “tekrar dönmek,...

Bir kitap mı iyi veya azizdir, yoksa o kitabı okuyan veya başkalarına aktaran mı? İşte bu soruya en iyi cevabı, Töreli edebiyatımızın kadim kurucu eseri Kutadgu Bilig’de buluruz. Yusuf Has Hacib, daha eserinin başında bize “bu kitabı okuyan, beyitleri herkese bildiren, bu kitaptan daha iyi, daha azizdir” der. Dolayısıyla da...

Ünlü Türk düşünürü Kaşgarlı Mahmut, “Divân-u Lugâti’t-Türk”ün ilk cildinde; eski Türk boylarının Orta Asya’da tepmek, tekmelemek anlamında kullanılan “tepük” adıyla ayak topu oynadıklarından bahseder. Türklerin “tepük” oynarken kullandıkları topların, ilk dönemlerde oval kalıplara dökülen iğ arşağı biçimindeki kurşun kitlesinin üzerine keçi kılı veya keçe sarılmak suretiyle yapıldığı; zamanla bunların değişime...