Çağdaş bir Mevlid Şerhi: Vesîletü’n-Necât, Kurtuluş Yolu Yayınlandı

Editörlüğünü Prof. Dr. Alim Yıldız’ın yaptığı, Mehmet Akkuş, Bilal Kemikli, Alim Yıldız, Hakan Yekbaş, Yusuf Yıldırım, Fatih Ramazan Süer’in bölüm yazılarıyla katıldığı Mevlid-i Şerif Şerhi, Kurtuluş Yolu Mevlid-i Şerif adıyla Diyanet İşleri Başkanlığınca yayınlandı. Günümüzde her yaştan her kesimden insana hitap eden eserin editörü Alim Yıldız’ın takdim yazısını sunuyoruz:

Alim Yıldız 

Vesîletü’n-Necât, Kurtuluş Yolu

“Bir şeyi genişletmek, sözün kapalı yanlarını anlaşılır hale getirip açıklamak” gibi anlamlara gelen şerh İslam dünyasında bilinen, tanınan meşhur bir eserin daha iyi anlaşılması için geniş bir şekilde açıklanması gayesiyle yazılan eser türüne şerh denmiştir. 

İslâm dünyasında bir eserin daha geniş biçimde açıklanması amacıyla yazılmış kitapları ifade eden bir telif türüdür. Genelde Arapça yazılmış meşhur dinî eserlerin daha iyi anlaşılması için yazılmışlardır. 

Edebiyatımızda şerh denildiğinde ise ilk akla gelen şiir şerhleri olmuştur. Yunus Emre ve Niyazi Mısrî’nin bazı şiirleri başta olmak üzere geniş kitleler tarafından sevilerek okunan şairlerin şiirlerinin şerhleri yapılmıştır.     

Bu şerhler sadece belli şiirlerle sınırlı kalmamış aynı zamanda bazı manzum eserler için de yapılmıştır. Mevlânâ Celaleddin Rumî’nin Mesnevi’si en çok şerh edilen edebî eserlerden olmuştur.  

Şerh edilen Türkçe edebî metinlerden bir diğeri ise Süleyman Çelebi’nin Vesîletü’n-Necât isimli mevlididir.  

Söz konusu bu esere yapılan en son şerh editörlüğünü yaptığım “Kurtuluş Yolu” isimli eserdir. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları’ndan çıkan bu eser mevlidin tamamı değil daha önce Mehmet Akkuş ve Uğur Derman tarafından hazırlanarak 2008’de yine Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan “Reisü’l-Hattâtîn Ahmet Kâmil Akdik Nüshası” olmuştur.  

11 bölümden oluşan söz konusu nüshanın 1-3. Bölümleri Prof. Dr. Bilal Kemikli, 4, 6 ve 7. Bölümleri Prof. Dr. Mehmet Akkuş, 5. Bölümü Doç. Dr. Yusuf Yıldırım, 8. Bölümü Doç. Dr. Fatih Ramazan Süer, 9. Bölümü Prof. Dr. Hakan Yekbaş ve 10-11. Bölümleri tarafımca şerh edilmiştir. 

Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş’ın takdimi ve tarafımdan kaleme alınan önsözden sonra şerh kısmı başlamaktadır. Kaynakça ile birlikte 333 sayfadan oluşan eserin devamında 335-389 sayfalarda söz konusu nüshanın mevlid metni, devamında ise aynı nüshanın Arap harfli tıpkıbasımına yer verilmiştir.    

Eserin Önsöz kısmı şu ifadelerle başlamaktadır: 

Günümüzden altı asır önce Anadolu topraklarında yaşamış ancak hayatı hakkında detaylı bilgiye sahip olamadığımız Süleyman Çelebi, daha çok “Mevlid” adıyla bilinen Vesîletü’n-Necât isimli eseriyle Osmanlı coğrafyasında olduğu kadar tüm İslam coğrafyasında da tanınan ve sevilen bir şairimizdir. 

Osmanlı’nın kuruluşundan bir asır sonra Yıldırım Beyazıt’ın Ankara Savaşı’nda Timur’a yenilerek esir düşmesi ve hemen ardından vefat etmesi sonucu tarihimizde “Fetret Dönemi” olarak adlandırılan, şehzadeler arasında meydana gelen taht kavgaları sırasında kaleme alınmıştır bu muhteşem eser. 

Kardeş kavgalarından ve devletin geleceğinden endişelenerek büyük bir ümitsizliğe düşen Türk topluluklarına umut aşılayan ve onlara kurtuluş yolunu gösteren bir başyapıttır Vesîletü’n-Necât.     

Günümüz Türkçesiyle “Kurtuluş Vesilesi” olarak isimlendirebileceğimiz bu şaheser, yaşanan olaylar karşısında umutsuzluğa düşen ve geleceklerinden endişe duyan dönemin insanlarına, kurtuluşun Hz. Peygamber’de olduğunu hatırlatan muhteşem bir metindir.  

Süleyman Çelebi, yazmış olduğu esere verdiği isimle dönemin insanlarına sanki şunları söylemektedir: “Sakın umutsuzluğa düşmeyin, geleceğinizden endişeye kapılmayın! Sizi bu durumdan kurtaracak yegâne yol; Hz. Muhammed (sav)’in yoludur.”  

Vesîletü’n-Necât, Kurtuluş Yolu, Mevlid Şerhi; Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2022.