eğitim,öğretim,terbiye,talim,Meb,Üniversite,öğrenci,öğretmen,muallim,öğretim üyesi,maarif,aile,
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Ankara
Hafif Yağmurlu
19°C
Ankara
19°C
Hafif Yağmurlu
Salı Hafif Yağmurlu
20°C
Çarşamba Hafif Yağmurlu
24°C
Perşembe Az Bulutlu
25°C
Cuma Açık
26°C

Dr. Halim Gençoğlu

Osmanlı tarihçisi, 1981'de Trabzon'da doğdu. Türkiye'de etno-müzikoloji ve tarih eğitimi altıktan sonra Honour Derecesini Cape Town Üniversitesinde Afrika tarihi üzerine Profesör Nigel Worden'la tamamladı. Aynı üniversitenin Din Bilimleri Bölümünde 'Osmanlı Alimi Ebubekir Efendi'nin Ümit Burnu'ndaki faaliyetleri hususunda kaleme aldığı çalışmasıyla 2013 yılında yüksek lisans eğitimini tamamladı. İslâm ve Yahudilikteki marjinal inançlar üzerine kaleme aldığı doktora tezini 2017 yılında Cape Town Üniversitesinin İbrani Dili ve Edebiyatı bölümünde bitirdi. İsrail, Pakistan, İran, Türkiye ve başta Güney Afrika olmak üzere tüm Afrika ülkelerinde araştırmalarda bulundu. Tarih çalışmalarına Cape Town'da devam etmekte olup Osmanlı Afrika ilişkileri üzerine birçok İngilizce, Fransızca, Afrikaansça, Türkçe ve Osmanlıca çeviri çalışmaları bulunmaktadır

    Ebubekir Efendi’nin Ümit Burnu’ndaki Son Yılları

    Ebubekir Efendi’nin vasiyetini yazan ve sonradan kızı Hatice Muhsine Hanım’ı Ebubekir Efendi’nin oğlu Ahmet Ataullah Efendi’yle evlendiren Abdurrauf Abdurrahman, Ebubekir Efendi’nin Newlands semtindeki en yakın komşusuydu. Abdurrauf Abdurrahman’ın torunlarından olan ve halen aynı semtte ikamet eden Hamid Abdurrahman’a göre Ebubekir Efendi 1878 yılında bu evini satıp Woodstock semtinde Erzurum adını verdiği taş konağa taşınmıştı.[i] Newlands’daki 12 odalı büyük evinin bazı bahçe eşyalarıyla kaplumbağasının yavrularından birini komşusu Abdurrauf’a bırakmıştı. “Ebubekir Efendi’yi ben görmedim ama bu kaplumbağa gördü” diye başlayan sohbetimiz kitaplarda yazılmamış bir hikâyeyi gün yüzüne çıkarmıştı.[ii]

    Güney Afrika’nın yerli lisanlarından isiXhosa dilinde ‘babaanne’ anlamına gelen Gogo, Ebubekir Efendi’nin kaplumbağasının adıydı. Hamid Abddurahman, ailesinin Ebubekir Efendi’ye her zaman hususi bir saygı beslediklerini ve ondan kalan bu kaplumbağanın çok özel değeri olduğunu söylüyor. Hamid Abdurrahman dedesi Dr. Abdullah Abdurrahman’nın Ebubekir Efendi’yi ve ailesi ile olan dostluklarını her daim anlattığını ifade etti. Hamid Abdurrahman, Ebubekir Efendi’nin sadece bir İslam alimi değil aynı zamanda lokman hekim olduğunu, dedesini topladığı şifalı bitkilerle salgın hastalıktan kurtardığını söylemişti.

    Ebubekir Efendi ve Gogo

    Hamid Abdurrahman o dönemde Ebubekir Efendi gibi çok az kişinin evcil hayvan olarak kaplumbağa baktığını ve onun kaplumbağa üzerine mum koyarak geceleri bahçede gezdirdiğini söylemişti. Yavaş hareket ettiğinden ötürü mü yoksa yaşlı olduğu için mi kaplumbağasını IsiXhosa dilinde ‘babaanne’ manasında Gogo adıyla çağırdığını kesin olarak bilmediğimiz Ebubekir Efendi, Osman Hamdi Bey’in meşhur tablosundaki kaplumbağa terbiyecisini akla getirmekteydi.

    1876 yılında hayatında ilk ve son defa Türkiye’ye gidip yeni hilat giyen Sultan Abdülhamid’le tanışan Ebubekir Efendi, Afrkaansca kaleme aldığı eseri Beyanu’d-Din’i İstanbul’da bastırdığı zaman Osman Hamdi Bey sarayda tercüman olarak çalışıyordu. Müderris Ebubekir Efendi’nin birkaç ay kaldığı İstanbul ziyaretinde Osman Hamdi Bey’le tanışmış olması çok muhtemeldir. Ebubekir Efendi’nin ilmihali Beyan’ud-Din’de İslam hukukuna göre haram ve helal gıdaları anlattığı bölümünde kaplumbağa etinin neden yenmemesi gerektiğini “yaradan onu ibadet etsin diye yaratmıştır” şeklinde açıklaması ilginçtir.[iii] İslam geleneğinde ise her daim secde halinde ağır ağır hareket eden kaplumbağaların yetiştirilmesinin fevkelade sabır gerektirdiği bir evcil hayvan olması, onu diğer birçok hayvandan farklı kılmaktaydı. Elbette elde kesin bir delil olmasa da gerek Ümit Burnu’ndan gelen bir garip yolcu misali Ebubekir Efendi’nin alim kişiliğiyle çevresindeki birçok insanı etkilediği gibi sofistike karakteriyle Osman Hamdi Bey’e de ilham olması muhtemeldir. Ümit Burnu’na geri dönen Ebubekir Efendi bir daha dönemeyeceği İstanbul’a veda edip 1880 yılı Haziran ayında Cape Town’da vefat edecektir. Vefat ettiğinde yanında eşi Tahora, oğulları Muhammed Alaaddin, Ömer Celaleddin ve kaplumbağası Gogo vardı. Gogo’dan kalan tek yavru ise şimdi aynı mahallede Ebubekir Efendi’nin eski komşuları ile yaşamaktadır.[iv]

    Ebubekir Efendi’nin 2013 yɪlında Dr. Halim Gençoğlu tarafından yaptırılan mezarı, Cape Town

    Notlar


    [i] Gençoğlu, Ottoman traces in Southern Africa, 163.

    [ii] Davids, The mosques of Bo-Kaap, 174.

    [iii] Effendi vd., Demonstration of Religious Practice of Islam (Cape Town: H.F. Amjadi, 19..), 344.

    [iv] Ömer Lütfi Efendi – H. Yorulmaz, Ümitburnu seyahatnâmesi: Yüz yıl önce Güney Afrika (İstanbul: Ses, 1994), 43.

    Yazarın Diğer Yazıları
    Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.